Shkencëtarët njoftuan të hënën se nuk ishte asteroidi ai që vrau dinozaurët 66 milionë vjet më parë, por mbetjet e rëna luajtën një rol të rëndësishëm.

Deklarata vjen nga një ekip i udhëhequr nga Observatori Mbretëror i Belgjikës, i cili doli në përfundimin se pluhuri i shkëmbit të thërrmuar ishte hedhur në atmosferën e Tokës, duke bllokuar diellin dhe duke penguar fotosintezën e bimëve.

Një modelim i ri tregoi se sasia e pluhurit ishte rreth 2000 gigaton, që tejkalonte 11 herë peshën e malit Everest, dhe qëndroi në atmosferë deri në 15 vjet, duke shkaktuar një dimër bërthamor në mbarë botën.

Si rrjedhojë, bimësia është tharë, dhe kjo ka shkaktuar shumë uri te shumë specie barngrënëse, përfshi këtu disa dinozaurë, duke nisur ngjarjen katastrofike të zhdukjes masive ku 75% e krijesave të gjalla u zhdukën nga Toka.

Shkencëtarët kanë punuar pa u lodhur për të zbuluar misterin e zhdukjes së dinozaurëve që kur u zbulua Krateri Chicxulub në 1978.

Megjithatë, formacioni gjeologjik nuk është i mjaftueshëm për të arritur në përfundimin se asteroidi masiv ishte i mjaftueshëm për t’i çuar dinozaurët drejt zhdukjes.

Teoria kryesore kohët e fundit ka qenë se squfuri nga goditja e asteroidit, ose bloza nga zjarret globale që ai ndezi, bllokoi qiellin dhe e zhyti botën në një dimër të gjatë e të errët, duke i vrarë të gjithë, përveç atyre pak me fat.

Megjithatë, hulumtimi i botuar të hënën bazuar në grimcat e gjetura në një vend kritik fosil ripohoi një hipotezë të mëparshme: se pluhuri i ngritur nga asteroidi solli dimrin fatal.

Grimcat u gjetën në vendin e fosileve Tanis në shtetin amerikan të Dakotës së Veriut.

Ndonëse 3000 km larg nga krateri, janë zbuluar disa gjetje të jashtëzakonshme që besohet se datojnë direkt pas goditjes së asteroidit në shtresat e sedimentit të një liqeni të lashtë.

Studiuesit thanë se grimcat e pluhurit ishin rreth 0.8 deri në 8.0 mikrometra, në madhësinë e duhur për të qëndruar në atmosferë deri në 15 vjet.

Duke futur këto të dhëna në modelet klimatike të ngjashme me ato të përdorura për Tokën e sotme, studiuesit thanë se pluhuri ka të ngjarë të luajë një rol shumë më të rëndësishëm në zhdukjen masive sesa mendohej më parë.

Nga i gjithë materiali i hedhur në atmosferë nga asteroidi, ata vlerësuan se ishte 75 %, 24 % squfur dhe një % blozë.

Sean Gulick, një gjeofizikan në Universitetin e Teksasit në Austin dhe jo i përfshirë në hulumtim, tha se studimi ishte një përpjekje tjetër interesante për t’iu përgjigjur pyetjes së rëndësishme, çfarë e shtyu impaktin e dimrit, por nuk dha përgjigjen përfundimtare. 

Ai theksoi se zbulimi i asaj që ndodhi gjatë ngjarjes së fundit të zhdukjes masive në botë ishte i rëndësishëm për të kuptuar të kaluarën dhe të ardhmen.

“Mbase mund të parashikojmë më mirë zhdukjen tonë masive, që me shumë gjasë jemi në mes të saj,” tha Gulick.

Piktura, “Peizazhi i karakterit italian”, nga artisti austriak i shekullit të 18-të, Johann Franz Nepomuk Lauterer, së shpejti do të shfaqet në Mynih.

Pas një ndalese në SHBA që zgjati në pjesën më të mirë të një shekulli, një pikturë peizazhi barok që u zhduk gjatë Luftës së Dytë Botërore u kthye në Gjermani të enjten, më 19 tetor.

FBI ia dorëzoi veprën artistike të artistit austriak të shekullit të 18-të, Johann Franz Nepomuk Lauterer (1700 – 1733) një përfaqësuesi të muzeut gjerman në një ceremoni të shkurtër në Konsullatën Gjermane në Çikago, ku ishte ekspozuar pamja baritore që tregonte një fshat italian.

Art Recovery International, një kompani e përqendruar në gjetjen dhe rikuperimin e artit të vjedhur dhe të grabitur, e gjurmoi pikturën e pakapshme pasi një person në Çikago kontaktoi vitin e kaluar duke pretenduar se zotëronte një “pikturë të vjedhur ose të grabitur” që xhaxhai i tyre e solli në SHBA pasi e kishte shërbyer në Luftën e Dytë Botërore.

Piktura është zhdukur që nga viti 1945 dhe për herë të parë u raportua e vjedhur nga Koleksionet e Pikturës së Shtetit Bavarez në Mynih, Gjermani.

Ajo u shtua në bazën e të dhënave të Fondacionit Gjerman Lost Art në vitin 2012, sipas një deklarate nga kompania e rimëkëmbjes së artit.

“Thelbi i punës sonë në Art Recovery International është kërkimi dhe kthimi i veprave të artit të grabitura nga nazistët dhe të zbuluara në koleksione publike ose private. Me raste, hasim raste si ky, ku ushtarët aleatë mund të kenë marrë objekte në shtëpitë si suvenire ose si trofe luftërash”, tha Christopher Marinello, themelues i Art Recovery International.

“Të jesh në palën fituese nuk ta jep këtë të drejtë,” shtoi ai.

Piktura, e titulluar “Peizazhi i karakterit italian”, tani do të ribashkohet me homologen e saj, që ka motive dhe imazhe të ngjashme, sipas muzeut.

Të dy pikturat së bashku formojnë një skenë panoramike ku shfaqen barinj dhe udhëtarë me dhitë, lopët, gomarët dhe delet e tyre në një rrjedhë në një lumë.

Të dy pikturat së shpejti do të ekspozohen së bashku për herë të parë që nga Lufta e Dytë Botërore në Alte Pinakothek në Mynih, sipas Bernd Ebert, kuratori kryesor i muzeut të pikturave baroke holandeze dhe gjermane.

Përdoruesit e Facebook dhe Instagram në Evropë po marrin opsionin për të paguar për versionet pa reklama të platformave të mediave sociale, si një mënyrë për të respektuar rregullat strikte të kontinentit për privatësinë e të dhënave, tha të hënën Meta.

Duke filluar nga nëntori, përdoruesit në shfletues desktop mund të paguajnë rreth 10 euro në muaj ndërsa përdoruesit e iOS ose Android do të paguajnë afërsisht 13 euro. Çmimet më të larta pasqyrojnë komisionet e ngarkuara nga dyqanet e aplikacioneve Apple dhe Google për pagesat brenda aplikacionit, tha kompania në një postim në blog.

Tarifa do të mbulojë të gjitha llogaritë e lidhura në Facebook dhe Instagram deri në mars, kur Meta do të fillojë të tarifojë 6 euro për çdo llogari shtesë.

Lionel Messi e ka shkruar për herë të tetë emrin e tij në listën e fituesve të “Topit të Artë”, si askush tjetër.

Ylli argjentinas u shpall fitues i trofeut më prestigjioz individual për vitin 2023.

Kësisoj, Messi shkroi një tjetër rekord historik dhe thuajse të paarritshëm për të tjerët – duke vendosur edhe “Topin e Artë” të tetë në mesin e shumë trofeve të tjerë, transmeton gazeta “Kosova Sot Online”.

Asnjë futbollist tjetër në histori nuk ka fituar kaq trofe të tillë. Messi, këtë vit mposhti konkurrencën e fortë veçanërisht të Erling Haaland, si dhe të Kylian Mbappe e Kevin De Bruyne, me të cilët mbyllet lista e top-katër futbollistëve më të mirë në botë.

Në sezonin e fundit, 36-vjeçari shënoi 42 gola dhe shtoi 26 asistime në 56 paraqitje në total.

Përveç titullit të kampionit të fituar në Ligue 1, si dhe të Superkupës së Spanjës, argjentinasi udhëhoqi kombëtaren e tij drejt triumfit në Kupën e Botës “Katar 2022”, të parën në karrierën e tij si futbollist. Ai u zgjodh edhe si futbollisti më i mirë i turneut.

Trofeu i “Topit të Artë” u nda nga ish-futbollisti anglez, David Beckham.

Në bazë të ekspertëve modernë, mani i bardhë është një super ushqim. Vetitë shëruese të këtyre kokrrave njihen që moti, edhe pse nuk ishte bërë asnjë studim atëherë për to. Mani i bardhë ul rrezikun për t’u prekur nga diabeti, mbron prej sëmundjeve të zemrës, pakëson kolesterolin dhe ndihmon te humbja në peshë. Sasia e sheqerit e pranishme në frytin e thatë përgjysmë është më e vogël se sa rrushi pa fara.

Në bazë të studimeve, gjethet e manit ndihmojnë në normalizimin shtesë të sheqerit në gjak. Ajo përdoret edhe si ilaç popullor kundër diabetit, diabetit dy. Mani i bardhë është shumë e pasur me fibra. Rreth 20 për qind e nevojave tona ditore për fibra plotësohen me një sasi të manit të bardhë nga vetëm një e treta e gotës. Përdorimi i rregullt i këtyre kokrrave ndikon në pakësimin e kolesterolit dhe përmirësimin e sistemit tretës. Po ashtu, është i pasur edhe me antioksidues. Sipas studimeve që janë bërë në universitetin e Teksasit, mani i bardhë përmban resveratrol, që është fenol natyral, që përdoret kundër disa llojeve të tumoreve dhe sëmundjeve të zemrës. 

Njerëzit që hanë çokollatë, për 11 për qind janë më pak të rrezikuar nga sëmundjet kardiovaskulare, ka treguar studimi nga universiteti në Aberdin. Në bazë të studimit, për jetë të shëndetshme, për çdo ditë konsumoni nga 100 gramë çokollatë. Adhuruesit e çokollatës për nëntë për qind më pak vizitojnë spitalet si pasojë e sëmundjeve të zemrës derisa 23 për qind më pak janë të rrezikuar nga infarkti.

Në studim kishin marrë pjesë 25.000 meshkuj dhe femra. Në bazë të studimeve që kishin të bëjnë për ndikimin e ushqimit në periudha të gjata kohore, është zbuluar se përjashtimi i çokollatës nga menyja nuk do ta zvogëlojë rrezikun nga sëmundjet kardiovaskulare apo vdekja si pasojë e sulmit në zemër.

Studiuesit në Universitetin e Torontos kanë gjetur se arrat nuk kontribuojnë në shtimin e peshës.

Rishikimi i hulumtimit të cilësisë mbi lidhjet midis arrave, konsumit të yndyrës dhe peshës trupore u botua kohët e fundit në revistën Obesity Reviews  dhe është ndër më të gjithanshmet deri më sot.

Ai siguron dëshmi të mëtejshme se shqetësimet e gjata në lidhje me arrat dhe shtimin e peshës shpesh të gjetura në mediat popullore dhe udhëzimet klinike të ushqyerit janë të pajustifikuara, thonë studiuesit.

“Në përgjithësi, ne zbuluam se nuk ka asnjë lidhje midis arrave dhe shtimit të peshës, dhe në fakt disa analiza treguan marrje më të lartë të arrave të lidhura me zvogëlimin e peshës trupore dhe perimetrit të belit,” tha autori kryesor Stephanie Nishi, i cili ishte student i doktoratës në shkencat ushqyese në Fakulteti i Mjekësisë Temerty në kohën e studimit.

“Ky studim me të vërtetë godet idenë se arrat mund të jenë një opsion i mirë për njerëzit me diabet ose rrezik kardiovaskular, por edhe për të gjithë individët në përgjithësi si pjesë e një plani të ushqyerit të shëndetshëm, pa paralajmërime.”

Studiuesit bashkuan rezultatet e 121 studimeve klinike dhe studimeve të ardhshme, me mbi gjysmë milioni pjesëmarrës në total. Ata pastaj përdorën një sistem të pranuar gjerësisht të quajtur GRADE (Vlerësimi, Zhvillimi dhe Vlerësimi i Rekomandimeve) për të vlerësuar cilësinë e studimeve.

“Ne zbuluam se siguria e provave ishte e lartë për provat dhe e moderuar për studimet vëzhguese,” tha John Sievenpiper, vëzhguesi kryesor në studim dhe një profesor i asociuar i shkencave ushqyese dhe mjekësisë në Fakultetin e Mjekësisë Temerty.

“Ky është një tregues i mirë i asnjë dëmi nga arrat në lidhje me shtimin në peshë jo më shumë se çdo ushqim tjetër dhe me të vërtetë mund të ketë një përfitim të humbjes së peshës përveç përfitimeve të tjera të njohura gjerësisht shëndetësore të arrave.”

Shumë udhëzime ushqyese dhe klinike për diabetin dhe sëmundjet e zemrës rekomandojnë arrat si pjesë e një qasjeje të shëndetshme për të ngrënë. Ato përfshijnë modelet dietike të Mesdheut, Portofolit, vegjetarian ose bimor dhe DASH (Qasjet Dietike për Ndalimin e Hipertensionit).

Megjithatë, konsumi global i arrave është shumë më poshtë atyre udhëzimeve dhe kur njerëzit e takojnë barin, është shpesh përmes kikirikave. Një racion tipik i arrave është 28 deri në 42 gram, ose atë që i përshtatet pëllëmbës së dorës së një të rrituri dhe shumë udhëzime sugjerojnë një racion në ditë.

“Ne kemi parë që konsumi i arrave është rritur në disa zona gjatë dekadës së fundit, veçanërisht vendet me të ardhura të mesme dhe të larta, por shumica e njerëzve mund t’i kuptojnë më mirë përfitimet e tyre,” tha Sievenpiper, duke shtuar se ai ha më shumë se një grusht shumicën e ditëve.

“Gjithmonë është mirë të praktikoni atë që predikoni,” tha ai.

Sievenpiper tha se studimi ishte një sasi masive e punës. Ajo u drejtua nga Nishi gjatë më shumë se katër viteve të studimeve të saj të doktoratës dhe përfshinte shumë lloje arrash, si dhe njerëz me kushte dhe statuse të ndryshme shëndetësore.

Në punën e ndërlidhur, Sievenpiper po drejton një provë klinike mbi shëndetin e zemrës dhe dietën e Portofolit, me arrat si shtyllën kryesore. Në fillim të këtij viti, laboratori i tij zbuloi se një kalori e etiketuar nuk është e njëjtë me atë që tretet dhe absorbohet kur njerëzit konsumojnë bajame.

Nishi tani po studion arrat, performancën njohëse dhe shëndetin vaskular në laboratorin e Jordi Salas Salvadó në Universitetin Spanjoll të Rovira Virgili.

“Unë nuk kam ngrënë shumë arra, por tani jam i rrethuar nga bajame dhe makadami  kështu që ha më shumë,” tha Nishi. “Sidomos për shkak të dëshmive që mbështesin përfitimet e tyre shëndetësore, por edhe për shkak të shkathtësisë së tyre në kuzhinë dhe në lëvizje.”

Mes pesë viktimave nga aksidenti i rëndë industrial në Hafencity të Hamburgut ka edhe shqiptarë.

Lajmi konfirmohet nga policia gjermane për agjencinë mediatike “DPA”. Mësohet se mes viktimave, tre janë shtetas shqiptarë. Policia sqaroi për mediat gjermane se tre viktimat nuk ishin me shtetësi bullgare, por shqiptarë, ndërsa nuk dihen identitetet e tyre.

Ndërsa një person është i plagosur, por në gjendje kritike për jetën. Sipas informacioneve, aksidenti në punë është shkaktuar nga shembja e skelës në një bosht ashensori.

a.c./dita

Këngëtari i njohur Harry Styles për të dytin vit rradhazi është emëruar ylli i ri më i pasur në Mbretërinë e Bashkuar nën moshës 30-vjeç.

Pasuria e tij është 175 milionë paund, ndërsa një pjesë të madhe të parave ai i bashkoi për dy vite rradhazi në turneun e tij “Love On Tour”, i cili i solli 508 milionë paund.

Harry gjithashtu ështëfigura kryesore e marës së njohur “Guçi”, përmes së cilës ka fituar 8 milionë paund.

Në vend të dytë rendit këngëtarja shqiptare me famë botërore, Dua Lipa, e cila zotëron pasurinë marramendëse prej 82.5 milionë paund, sipas “Heat’s Rich List”, për tu ndjekur nga pas nga Niall Horan me 60.4 milionë paund, ish-anëtari i grupit muzikorë “Onë Direction” Liam Payne me 49.4 milionë paund dhe Zayn Malik me 38.5 milionë paund.

Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen theksoi në Beograd se njohja de facto e pavarësisë së Kosovës në fakt nënkupton zbatimin e marrëveshjes së rënë dakord në Ohër.

“Për çfarë bëhet fjalë, për zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit, që parasheh hapa të ndryshëm, përfshirë pranimin e dokumentave dhe institucioneve të Kosovës nga Serbia, dhe shkon krahas themelimit të Asociacionit të komunave me shumicë serbe, të cilin duhet ta zbatojë Kosova”, tha Von der Leyen në një konferencë për media të përbashkët me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiç, duke iu përgjigjur një pyetjeje që nënkupton njohjen de-facto të Kosovës, që e ka përmendur në Prishtinë një ditë më parë.

Von der Leyen theksoi se kjo do t’i hapte rrugën normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, që, siç theksoi ajo, është parakusht i domosdoshëm për rrugën evropiane. Zyrtarja evropiane shtoi se sulmi në Banjskë është krejtësisht i papranueshëm dhe se autorët duhet të dalin para drejtësisë.

Ajo i bëri thirrje Serbisë që të mbështesë propozimin evropian për draftin e asociacionit dhe Kosovës ta zbatojë atë.

Në anën tjetër, Vuçiç ka thënë se “njohja e pavarësisë së Kosovës nuk është çështje për Serbinë” dhe se nuk i vjen turp ta përsërisë edhe para presidentes së Komisionit Evropian. “E dimë cilat janë obligimet tona nga dialogu dhe jemi të gatshëm t’i përmbushim”, ka thënë Vuçiç.

/TEMA