Nga Lulzim  Z. Hamidi

Në një prononcim timin paradokohe ,duke analizuar luftën e 2001.në Maqedoni në bazë   të përkufizimit  të   revolucionit  sa     më të drejtë që është e mundur,lëshova tezën se lufta e 2001,në organizim          të forcave të armatosura të komunitetit shqiptar në Maqedoni ishte Revolucion! Në të vërtetë përkufizimi  I konceptit Revolucion është I rrëndë, kurse në literaturën egzi-stuese  hasim përkufizime të ndryshme ,nga shkencëtarë  të ndryshëm,por   nga    aspekti sociologjik   një   përkufizim   I tillë sa   më   real do të thosha egziston dhe ai ka të bëjë me aspektin e lindjes së revolucionit si fenomen dhe caqet e tij.Përkufizimi I Revolucionit

______________________

Që një numër ngjarjesh të përbëjnë revolucion ato duhet të kenë një seri karakteristikash:

1.Egzistimi I lëvizjes sociale massive,

2.Revolucioni sjell procese reformash ose ndryshime rrënjësore(Skocpol,1979,fq.45.)   Një grup që arin të fitojë tiparet formale të pushtetit,duhet të jetë e aftë të drejtojë pushtetin me efektivitet,dhe nëse kjo nuk ndodh atëherë do të jetë dëshmitar I një kaosi ose e kërcënuar nga shpërbërja.

3.Revolucioni përfshin kërcnimin dhe përdorimin e dhunës nga ana e atyre që janë në këtë process.

      Në bazë të këtyre tre karakteristikave A.Giddens përkufizon revolucionin si**rrëmbim të pushtetit shtetëror me mjetet e dhunës nga udhëheqësit e një lëvizjeje   massive dhe përd-orimi I këtij   pushteti    për të ndërmarë pastaj procese të mëdha reformash sociale.**

Termi revolucion    përmendet ,  në   kuptimin e tij modern pothuajse në të njëjtën kohë me termin demokraci.Ai filloi të përdorej gjërësisht kur fitorja e ravolucionit Amerikan dhe atij francez bëri të ditur se nëpërmjet revolucionit kishte hyrë dice re në botë.                      Alexis TOCQYEVILLE, pohonte në vitin 1856 :     **ajo    që   në    fillim   monarkëve      dhe pushtetarëve      europijanë   u   ishte dukur    si   faze  kalimtare ,si simptomë joezakontë e dhimbjeve në ritje të një kombi,tani u zbulua se ishte dicka tëresisht e re ,krejt ndtyshe nga cdo lëvizje e mëparshme dhe kaq e përhapur ,e jashtëzakonshme dhe e pallogaritshme sa të sfidonte logjikën njerëzore**    Pasi revolucionet pra patën efektin e vet ku një ndryshim apo   më   shumë   të   tillë   ishin   të   përhershëm dhe nuk kishte kthim prapa,dhe ndërsa përhapej    ndikimi   I   idealeve   për   të   cilat kishin luftuar revolucionarët,me revolucion po kuptohej   gjithnjë e   më shumë   një veprim  masiv me objektiv aritjen e një rindërtimi thelbësor të shoqërisë** (Abrams,1982).

Qelulat e para revolucionare

________________________

 Çështë e përbashkët ,revolucioni si koncept me elementet e tij dhe kushtimisht thënë lufta e 2001. në Maqedoni?

  Së pari , pas një periudhe të gjatë në sistemin monist të shkeljeve të të drejtave njerëzore,  mosrespektim   të   bashkësisë  etnike shqiptare ,numerikisht e madhe,padrejtësi në jetën sociale,   diku   kah  vitet  e   shtatëdhjeta    të   shekullit   të   kaluar pati një avansim serioz kushtetues   të   statusit   të   kombësisë   së    atëhershme    shqiptare,bile   edhe si etnitet sovran ,me gjuhë të pranuar dhe simbole kombëtare që lirshëm përdoreshin.

Mirëpo, pas vitit   1981.shënohet   një kthesë   në   politikën e  atëhershme në Jugoslavi dhe posacërisht   në   Serbi   me   ndikim   serioz   në   raportet   ndërnacionale në Republikën e Maqedonisë ,krejt kjo si shkas I Demostratave të 1981 .në Kosovë.  Prej  këtu  pra fillon ajo teposhëza e cungimit hap pas hapi të ariturave kombëtare dhe sociale të shqiptarëve     në Maqedoni,që në një  mënyre fillon edhe konfrontimi ndërnacional në mes dy bashkësive etnike më të mëdha.Besoj se këtu është edhe fillimi I organizimit më serioz të komunitetit shqiptar për kthim të së humburës e që nënkupton lëvizje sociale në ilegalë.

Pse  pra mu në ato  momente duhet të kërkohet shkaku I ngjarjeve të ardhëshme që do të zgjasin një periudhë të gjatë ,deri në ditët e sotme!?

Sipas James Davies,duke iu përgjigjur pyetjes se pse ndodhin revolucionet,ai thotë se ,ka të ngjarë që revolucionet tëndodhin kur kushtet e jetesës(edhe të drejtat njerëzore,kombë-  tare,sh.i.)pas   një   ngritjeje  të kënaqshme, fillojnë të ngadalësohen, që krijon kushte për revoltë pasi shpresat për avansim edhe më të madh shuhen.

Kishim status kombëtar të kënaqshëm për atë kohë,dhe ai    status   në vend që të shkojë përpara ,filloi që të ndryshojë kahjen dhe të marë teposhzën,që në një  mënyre   krijoi një pakënaqësi e cila filloi të grumbullohet.

Në përputhje me teorinë e Charles Tillyt e cila përshkruan lëvizjen revolucionare në veprën

**Nga Mobilizimi në Revolucion**duke u përqëndruar në katër elemente të veprimit kolektiv

si mënyrë për të kundështuar ose përmbysur rendin kushtetues egzistues thuhet se që një seri ngjarjesh të jenë Revolucion ato duhet të kalojnë një rrugë prej këtyre elementeve:

1.Organizimi I grupit.

2.Mobilizimi.

3.Interesat e përbashkëta

4.Rasti I volitshëm.

Të meremi pakëz me fenomenin* Lufta e 2001.*

Së pari, cka të përbashkët lufta e 2001 dhe revolucioni nga aspekti sociologjik.Thamë se ,pra që një seri ngjarjesh të marin emrin revolucion ,duhet të egzistojë lëvizje    massive.

Kjo nënkupton se nëse nuk egziston lëvizje sociale massive atëherë ky nuk  është  revolu-

cion.Në këtë mënyrë lirisht mund të përjashtohen ,pra rastet ku një subjekt politik nëpër-

mjet zgjedhjeve vjen në pushtet  ose kur një grup I  vogël ,mund të    jenë   edhe ushtarak ,

të rëmbejnë pushtetin duke përdorur forcën.

Nëse prejudikojmë se ka lëvizje sociale massive e udhëhequr nga një grup I madh të cilët kanë objektiva të paracaktuara atëherë ky grup duhet të ketë organizimin si element I pare dhe    me   rëndësi   për   veprimin   e    mëtutjeshëm ,për   të vurë në ballë caqeve që janë planifikuar.                                                                                                                           Organizimi nënkupton egzistimin e grupit revolucionar me disiplinë të rreptë.Kështu filloi lëvizja e Kastros në Kubë(besoj se askush nuk do të ndjehet I prekur në aspektin negativ) me një grup guerilësh, ashtu edhe lufta e 2oo1,filloi me një grup që preferonte pra luftë guerile por me një    disciplinë të lartë ushtarake. Edhe lufta në Kosovë ishte e organizuar në të   njëjtën mënyrë.

          Mobilizimi si element mjaft I rëndësishëm ,që Charles Tilly e përmend në veprën e tij **Nga Mobilizimi deri në Revolucion**ka   të   bëjë    me    rrugën    nëpërmjet së cilës  grupi revolucionar   siguron   burime  të  resurseve njerëzore,të mira materiale ,përkrahje politike dhe përkrahje për armatim, në mënyrë që të justifikojë veprimin kolektiv.Në fillim përkrahja politike për luftën tonë mungoi por më vonë    pati   një  sinjal shumë   pozitiv  edhe në vet popullatën vendase shqiptare por edhe në arenën ndërkombëtare.Gjithashtu nuk mungoi përkrahja materiale,solidariteti,resurset njerëzore…                                                                                                                          Nëse flasim për interesat e përbashkëta mund të vërtetojmë z. Tyllin se ata që    angazhohen në revolucion apo në një veprim kolektiv gjithmonë kanë interesa të përba- shkëta.

Edhe ata që u angazhuan në veprimin kolektiv në Maqedoni kishin interesa të përbashkëta e ata ishin idealet e lirisë,barazisë…

          Rasti I volitshëm për veprim ka të bëjë me planifikimin e kohës së volitshme për aktivizim të luftës apo veprimit kolektiv   i      quajtur revolucion.Në     shumicën   e      rasteve Revolucionet kanë filluar nga ndonjë ndodhi e rastit,por në esencë dihet se    kaherë   mund të ndodhin ngjarje që do të ishin të volitshme për fillim të akcioneve që do të conin në Revolucion, edhepse udhëheqësit e serisë së ngjarjeve kanë planet e tyre për kohën më të volitshme për fillim.

            Sipas pikëpamjes së Tyllit në veprimin kolektiv disa nga pjesëmarësit angazhohen intenzivisht,ndërsa    tjerët japin     mbështetje    më pasive dhe të pa rregullt,por rezultati I mobilizimit të resurseve njerëzore është më I madh në rrastet kur njerëzit nuk kanë mjete të institucionalizuara   për të bërë ndryshime më radikale ose    kur nevojat e tyre   shkilen hapur nga autoritetet shtetërore.

         Analizuar nga aspekti I elementeve të Revolucionit si një mënyrë për të shkaktuar ndryshime     rrënjësore    në një   shtet,sic janë ,lëvizja     sociale massive,kërcënimi apo përdorimi  i    dhunës,organizimi  i    grupit,mobilizimi,interesat     e përbashkëta të lëvizjes masive,rasti I volitshëm dhe proceset e reformave dhe ndryshimeve rrënjësore në shtet,mund të përfundoj se lufta e 2001. në të vërtetë ishte Revolucion,pasi ajo seri e ngjarjeve që ndodhën vërtetojnë këtë dhe procesi ka shkuar mu ashtu si shkruan z.Tylli.

Rezultatet e Revolucionit

______________________

     Nëse analizojmë nga aspekti mu I atyre ndryshimeve rrënjësore ose procese reformash,

gjatë historisë kemi shembuj ku Revolucionet kanë pasur edhe fundin, gjegjësisht realizim edhe më problematik të caqeve të tij.Dic që mund të thuhet lirisht është ajo se, nëse     nuk do të ishte ndalur lufta e 2001. në momentin kur duheshte të zgjerohet edhe   në  qytete    tjera    të Maqedonisë perëndimore rezultati do të ishte I pa parashikueshëm,

Rezultat I Revolucionit  ishte nënshkrimi I Marveshjes së Ohrit,si document përfundimtar I  garantuar nga organizmat ndërkombëtarë.Me   atë    document u aritën aspiratat e lëvizjes massive sociale të shqiptarëve të Maqedonisë sepse kjo marveshje në një mënyrë bëri që të fillohet me procese reformash ose ndryshime rrënjësore duke filluar nga shtylla e   cdo shteti ,sic është kushtetuta.

        Është normale pra që proceset postrevolucionare ,shkojnë rrëndë ,por realiteti dikton dicka të re,ndryshime,  Maqedonia   nuk          është ajo që    ishte,statusi I shqiptarëve  ka ndryshuar ,bile   ende ka   për të ndryshuar, sepse Revolucionet kanë pasoja afatgjate për shoqëritë në të cilat ndodhin dhe ndryshimet e tij është rrëndë të stopohen.

Një element që është shumë I rrëndësishëm në periudhën post revolucionare, është edhe

aftësia për rëmbim të pushtetit të forcave revolucionare.Ky është një fenomen që gjithashtu u realizua post-revolucionit ,kur një shumicë e madhe e votuesve dha mandatin  për të udhëhequr ,grupit revolucionar,normalish në kushtet komplekse që ka Maqedonia si shtet bietnik apo polietnik.

      Ardhmëria do të ndryshojë sepse këtë e dikton forca e revolucionit me pasojat afatgja-te dhe afatshkurta.