Rexhail Ramadani-Ne ceshtjen e emrit te Maqedonise ,konflikti ne mes te Grekerve dhe Maqedonasve eshte me I thelle sepse preken ceshtje egzistenciale te dy ketyre kombeve.
Maqedonia politike qe u shfaq ne hartat e VMRO-s ne fillim shekullin e XX eshte ajo qe e frigeson Greqine andaj cdo konotacion nacional i emrit Maqedoni eshte I papranuaeshme per Greqine ndersa “maqedonasit “ kombin e kane te lidhur me emrin per shkak te kohezionit nacional , emri Maqedoni ka rendesi egzistenciale sepse mbi kete emer kombetar dhe shteteror deshirojne te mbajne ekskluzitivitetin etnik ne kete shtet.Ne esence kemi kontest ne mes dy shteteve qe bashke me serbine perbejne shtetet me jo demokratike ne Europe.Pikerisht defektet e tyre jane te karakterit historik serbet formuan shtetin e tyre prej pashallekut te Beogradit duke u marre territore Hungarezeve,Bullgareve dhe shqiptareve.Greket u bene shtet mbi modelin e Bizantit me nje popullsi te perzier sllavo bullgare,arvanite,came ,vllehe munduan te zbatojne ideologjine heleno-greke mbi popullaten e perzier permes represionit ndersa kombi maqedon u be nje krijim kominternian mbi logjiken staliniste te kombeve me involvimin e interesit serb.Por Titoja perpiqeshte ne federaten ballkanike te bashkohet edhe Maqedonia e pavarur e ” madhe” mbi kete premise e pranoi edhe Gjorgji Dimitrovi ne Marrveshjen e Bledit kombin Maqedon me cka provokoi rende marreveshjen Cercil-Stalin per ndarjen e influencave te europes.Sepse Marreveshja ne mes Stalinit dhe Cercillit parashikonte qe vendet satelite ose qe ishin ne sferen e influences tyre tu imponohet sistemi i tyre politik.Greket e sotem te cilet jane nje komb politik ,separi u krijua shteti dhe me pas kombi,revulucioni greke i pavaresise u be me ndermjetsimin e agjentit te Xheremi Benthamit te Lordit Bajron qe pretendoi ti nxise suliotet dhe ali pashe tepelenen qe te fillojne idete liberale dhe nacionale te cilat u injoruan ne kongresine Vienes me 1815 por qe Lordi Palmerston tentoi ta sabotoje sistemin e Meternikut qe u vendos ne kete kongres qe bazohej ne frenimin e Frances pershkak te fushatave te Napoleonit qe kishte devijuar qellimet e kunderrevulucionit francez, duke shfrytezua impulsin liberal dhe nacional per tis hkatrruar perandorite dhe Gjermania ishte lene ne principata .Ne Greqi u instrumentalizuan prej anglise suliotet qe te fillojne fushaten e revulucinit en Greqi dhe me pas megaloidea ishte idea e zgjerimit mbi territore te huaja.Edhe Serbet duke qene nje pashallek I vogel qe nga kryengritjet serbe perfituan nje autonomi dhe ata inkorporuan Nacertanien nje program politik qe parashikonte zgjerimin e territorit tyre kah jugu .Serbia u krijua shtet duke perdot gjenocidin dhe perkrahjen e Frances ,Anglise dhe Rusise ajo u morr territore hungarezeve, shqiptaret qe filloi ti deboje nga serbia jugore me masakra dhe gjenocid,bullgareve.Te njejten politike e ndoqi edhe Greqia e ndihmuar prej fuqive te medha perpiqeshte te zgjeroje territorin e saj mbi modelin bizantin.Ne Kongresin e Berlinit ceshtja shqiptare dhe bullgare ngeli e gjymtuar duke lene jashte shtetit shqiptare nje pjese te madhe te shqiptareve ne mbreterine SKS i dhe nje pjese ne Greqi,gjithashtu dhe bullgaret u lane nje pjese e popullates bullgarve etnik ne mbreterine SKSi dhe Greqi sepse fuqite e medha e deshironin nje Greqi tu perkujtoje Greqine e lashte e cila do te paraqese baze detare dhe tregtare per fuqite e medha, nje serbi te fuqishme qe do te perballet me Austrohungarine dhe do te nxisin gjermanine qe e shikonin me xhelozi pasi qe Oto Von Bizmarku kishte formuar nje Gjermani te fuqishme andaj gjermania pergaditeshte te perballej me rusine .Impulsi nacional fillon me bashkimin e Gjermanise qe e beri Bizmarku dhe bashkimi I Italise qe filloi me Gjyzepe Garibaldin nen patronat te Gjyzepe Macinit.
Keto impulse liberale dhe kombetare nxiten ideologji nacional romantike edhe ne ballkan qe te formohen shtetet nacionale.
Maqedonia si emer qe pas dyndjes se skllaveve u quajt skllavinia me pas u instalua perandoria bullgare ,ndersa shqiptaret e sotem quheshin romei sepse gjithe popullata ilirike qe pas sundimit u bene qytetare te romes dhe bashkesundimtar sepse gjithe ky popull derivonte nga origjine e perbashket pellazge deri e shek XIII kur filloi te
Shfaqet emri arban ,arvanit.Emri Maqedoni ishte ne hartat europiane ne fund te shek XIX dhe fillim te shek XX sepse kishte humbur si emer,por pershkak se civilizimi europian bazoheshte mbi kulture te eleneve te lashte keto qarqe te fuqise europiane deshironin ta reprodukonin kete kulture ne kushte moderne.Ndera Maqedoni e sotme perfshihej ne vilajetin e Kosoves,Vilajetin e Selanikut dhe Manastirit.Ndersa ne Mbreterine Serbo-kroato-sllovene perfshihej ne banovinen e Vardarit.Vmro-ja e beri harten e pare politike te Maqedonise qe perfshinte Maqedonine e Egjeut ,Pirinit dhe te Vardarit sepse ajo ishte e themeluar me qellim qe te kundershtoj politiken serbe ne Maqedoni qe deshironin te perfitonin nga kufizimet qe kishte vendosur kongresi i Berlinit mbi Bullgarine .Serbet paten dy ide rreth Maqedonise : ajo e Jovan Cvijiqit qe i llogaritke si serb dhe ishte per serbizimin e maqedonise dhe Stojan Novakovicit qe ishte per idene e “Maqedonizimit” krijimin e kombit te ndermjetem ne mes te bullgareve dhe serbeve me qellim te moslejimit te zgjerimit te bullgarise.Pikerisht kunder idese se Stojan Novakovicit ishte nxenesi i tij Krste Misirkov per te cilin Gjorgje Dimitrov thot se ishte agjent i interesave bullgare prandaj e boton vepren “Za makedonckite raboti” per ceshtjen e maqedonise por ai e konceptonte maqedonine si gjeografike ndersa per identitetin e ketij populli padyshim qe ishte bullgar dhe modeli shtetit per te cilin a i luftonte ishte maqedonia e pavarur pershkak te qendrimit te fuqive te medha ndaj bullgarise dhe “shtet bufer” ne modelin zvicerian ku te gjithe etnite qe jetojn e te jetojne ne harmoni dhe paqe dhe respekt te ndersjellte dmth te lirohen te drejtat fetare ,etnike dhe te gjitha llojet e drejtave tjera.Por qe me Jugosllavine e Versajes definitivisht ky popull bullgari I maqedonise ,shqiptaret u futen ndaj represioni te papare perderisa ndaj “maqedoneve “serbet perdoren asimilimin ndersa meqe shqiptaret nuk asimiloheshin pershkak te vecantive fetare dhe etnike keto u nenshtruan debimit te dhunshem per ne Turqi .Serbet u perpoqen qe te bejne nddryshime demografike ne Maqedoni,ato filluan te sjellin serbe tju japin toke kemi disa fshatra te tera te krijuar ne kete menyre ne rrethine Kumanoves,Shkupit ,Tetoves ,Prilepit ,Manastirti. Ndersa nej numer I madh I shqiptareve e I braktisin vatrat e tyre shekullore.Ky proces vazhdoi deri vone deri sa Rankoviqi ishte shef i sigurimeve shtetrore jugosllave u largua prej funksionit dhe PKJ-se.Pikerisht Titoja dhe Metodija Shatorov- Sharlo kishin nje pezmatim ndermjet tyre sepse e quante pushtim kur bullgaria u fut ne Maqedoni dhe ishte per dekolonizmin e maqedonise prej serbeve qe i kishte sjellur mbreti Karagjorgjevic.Keto dy qendrimet e tij i kushtuan me jete sepse Metodija Shatorov kishte post me te larte udheheqes se Josip Brozi ne Kominterne.Pikerisht identitetin serbofil te maqedoneve daton qe me internimin e figurave udheheqese te Maqedonise si Metodija Andonov Cento,Metodija Shatorov Sharlo, Pavel Shatev ,Poeti Markovski qe ishte kunder perpunimit te gjuhes Maqedone te gjithe keto u internuan nga aksi i fuqishem serb Rankoviq ,Svetozar Vukmanoviq Tempo dhe Llazar Kolishevi qe ishte nje fshatar bullgar qe me vone e ndrron mbiemrin ne Kolisheviq dhe me ne fund Kolishevski por ishte njeri i besuaeshem i Aleksander Rankoviqit.Gjorgji Dimitrovi u tregua shume naiv karshi Titos qe maskonte interesat serbe ne Maqedoni .Titoja dhe Gjorgji Dimitrovi benin plane per krijimin e federates ballkanike ku do te perfshiheshte edhe Maqedonia politike ,keto nxiten edhe krahun e majte ne Greqi ne kryengritje prandaj kemi edhe luften civile ne Greqi .Prandaj ne Bled mbi parimin e “kerkimit te brireve dhe humbjes se vesheve” Gjorgje Dimitrov qe gruan e kishte serbe e pranon per here te pare kombin Maqedon dhe futjen e Maqedonise ne federaten ballkanike.Mbi kete ide perpiqeshte te futet edhe shqiperia ne kete federate ballkanike dhe atje pregaditeshte agjenti tjeter serb Koci Xoxe sepse Enver Hoxha ishte regrutuar me heret prej Dushan Mugoshes dhe Milladin Popoviqit me qellim te mbajtjes te ndare te Shqiperise dhe Kosoves por prap biseda behej rreth fatit te Kosoves ne kete Federate.Ne Kosove dhe Maqedoni ishte i veshtire regrutimi i Komunisteve andaj u angazhua Svetozar Vukmanoviq Tempo serb I malit te zi qe ne kete drejtim te angazhohet Partia Komuniste shqiptare te se ciles Tempoja i insistoi qe ti ndrrohet emri pershkak te nje rreziku te bashkimit te shqiptarve dhe e ndrruan PK e shqiperise me vone Partia e Punes sepse PKSH-ja ishte instrument I PKJ-se madje edhe Stalini e shikonte me dyshim punen e PKJ-se ne Shqiperi .Pikerisht Marreveshja e Bledit i tensionoi marredheniet Cercill –Stalin me cka Stalini hoqi dore dhe me dyshim e shikonte fuqizimin e Titos.Kete moment per mos perkrahjen e formimit te Maqedonise se madhe brenda Jugosllavise Titoja e shfrytezoi dhe e braktisi Stalinin .Pikerisht a ishte i sinqerte Titoja ne kete qellim apo vetem shfrytezoi momentin per ta braktis Stalinin eshte teme studimi.Por dalja ne Selanik ka qene edhe interesi i bullgareve por edhe serbeve qe enderronin mbreterine multietnike te Dushanit.SI perfundim i gjithe kesaj ngjarje Greket e pane rrezikun e Maqedonise politike qe ne kohen e VMRO-se ishte bullgaromane ndersa ne kohen e Titos serbomane.Pikerisht pas studimit te teksteve shkollore te Maqedonise duke pare se idea e Maqedonise politike si dhe publikimi i hartave prej disa partive Politike Evangelis Kofos historian i shquar grek pa tendencat territoriale te Maqedonise dhe lufta civile greke qe u ndhmua prej ushtarve britanik jane nje leksion historik se ata kategorik duhet t e jene ne kete ceshtje dhe me ngulm kerkojne konotacion gjeografik te emrit Maqedonia edhe pse perpiqen ta spjegojne nga dorishtja makos – I madh prap Robert Beekes u hedh posht duke thene se emri makedhonia ka origjine parahelene dhe lidhet me ruajtjen e bagetive te ketij populli sidomos qeve dhe dhenve dhe qe lidhet me legjenden e Herodotit mbi tre vellezerit ajropin,gajropin dhe perdiken qe ruanin njeri kuaj,njeri q e dhe perdika dhemeluesi I dinastise argeade dhene dhe dhi dhe nese lidhin fjalet “Ma “ mban,ruan ; qe (ka-kie ….ke …qe ne shqipen e sotshme) dhe dhene dhe dhi “dhone” me modifikimet qe ka pesuar per mijera vite gjuha pellazge dhe qe shqipja e ka ruajt autenticitetin mbi kete bie dakord edhe Lajbnici qe ishte themelues i qendres se linguistikes komparative ne Halle dhe ishte qendra me udheheqese shkencore ne ne fillim te shekullit shek XVIII .Prandaj Greket duke pasur lidhjet e fuqishme me europen per shkak te nostalgjise se kultures se lashte elene ajo u u be si shtet ne fillim ndersa kombin e krijoi shteti me ane te represionit dhe mohimit te identitetit etnik te popullit te perzier qe jetonte ne te ,sepse me grek nenkuptonte jo etni por ortodoksi .Prandaj ne revulucionin grek me 1821 ishin shqiptare dhe greqia udhehiqeshte prej shqipetareve si Marko Bocari,Kico Xhaveli,Kollokotroni,Bubullima,Karaiskaqi etj.Greqia eshte shteti me jodemokratik ne europe i mbyllur dhe politika e saj karshi etnive te saj eshte represioni politik.Perndryshe etniciteti i ketij populli eshte shqiptar arvanit,cam,sllavo bullgar ,vllah dhe popull aziatik ortodoks I ardhur ne greqi kur u be shkembimi i popullsise ne politikat gjenocidale ne mes te Ataturkut dhe Venizellosit marreveshja e Llozanes .Miqesia e serbise me greqine eshte strategjike ne emer te Ortodoksizmit por qe kane edhe interesa te perbashketa te demtimit te ceshtje bullgare dhe shqiptare…ne dem te interesit qytetareve te tyre.
Ballkani gjithmone eshte rrezikuar nga Serbia Grabitqare ,Greqia qe do te beje kombin me represion sepse Greqia dhe Maqedonia separi u krijuan si shtete e pastaj shteti prodhoi kombin .Ndersa pas luftes s e dyte boterore me eliminimin e elites politike dhe kulturore maqedonase te Centos,Shatorovit,Shateli,Poptomarov ,Markovskit permes Svetozar Markoviqe Tempos ,Llazar Kolishevskit dhe Aleksandar Rankoviqi qe kordinonte operacionet ne Maqedoni permes represionit te papare ndaj qytetareve te ketij shteti
U ndryshua edhe karakteri i identitetit te ketij kombi,ky komb u udheheq nga nje klike serbofile dhe popullin e edukoi ne frymen serbofile aq sa mundi por eliminoi nje numer te madh intelektualve bullgarofile me fanatizem te thelle crrenjosiu bullgarofilin e popullit ne Maqedoni dhe u konsolidua kombi maqedon I perber e nga bullgare,serb te ardhur,vlleh dhe shqiptare ortodoks,bullgare musliman me qellim qe te sigurohet dominimi politik dhe ekonomik dhe shtet satelit serb.Situata ne suaza te te drejtave dhe lirive te njeriut filloi pak te ndryshoje ne kohen kur u eliminua Rankoviqi nga skena politike me 1966 por prap ne Maqedoni e kane mbajtur te mbyllur pikerisht nga klika e Llazar Kolishevskit.Pikerisht emri siguron nje kohezion por Maqedonasit ne vend te nacionalizmit civil ato prodhuan nacionalizem shoven dhe dominim politik e ekonomik prandaj emri me shtese gjeografike do te jete hap drejt zbutjes se ketij nacionalizmi shoven.Shtesa gjeografike e emrit nga njera ane do ta qetesoje frigen e Maqedonise politike ndersa maqedonise do ti mundesoje zbutjen e nacionalshovizmin dhe reflektimet mbi te ardhmene Maqedonise andaj dy shtetet e gjejne sigurimin me te madh ne struktukurat euroatlantike ,qe europa nuk mund te jete kopsht i Edenit por mund te ofroje siguri dhe stabilitet pershkak te fuqise dhe fragjilitetit te ketij shteti.
Dhe me pas detyra tjeter ketij shteti i mbetet demokratizimi i saj ne aspekt te instalimit konsensual te nje regjimi politik te pershtatshem per kete shoqeri multietnike dhe model me i mire mund te jet “shteti bufer “ idea e Krste Misirkovit per zvicrren e ballkanit.Por per te ndodh keto gjera Maqedonasit duhet te transformohet te ndryshohet andaj model per Maqedonine meqe syte i kane nga serbia mund te jete i
ndjerit president Zoran Xhinxhic me orientim proeuropian dhe jo Millosheviqi e Koshtunica qe akoma skane hequr dore nga “Nacertania.” dhe nga tradita poltike e shek XIX per te jetuar ne kurriz te tjereve dhe per te grabitur territore te huaja me gjenocide te popullsise civile.Paqja ne ballkan vjen nga parimet Vesfaliane qe nderprene luften e pergjakshme nderfetaret ne perandorine romake te shenjte ndermjet protestaneve dhe kataolikeve me 1618-1648. Parimet e Vestfalise bazohen mbi principe morale ate te respektimit te sovranitetit te popullit dhe perfitimit te tjetrit dmth mbi ide altruiste.Nese Maqedonia futet ne dialogun se per cfare europe ajen per ate shumaniane apo De Gollian do te jete basurd i llojit te vet sepse nuk mundet nje shtet fragjil te futet ne kete teme kaq te madhe qe i takon Gjermanise dhe Frances mbi vizionin Europian dhe jo disa intelektualeve proserb ne Maqedoni.Ndersa Shqiptaret ne Maqedoni eshte koha ti largojne elitat politike pershkak te jolojalitetit ndaj interesit kombetar te shqiptareve ne Maqedoni ketu bejne pjese partite e vonuara komuniste si PDSH-ja dhe BDI-ja qe akom udhehiqen nga oligarki ta pezavendesueshem qe me dekada nuk ndryshojne asgje.Nese futet presidenti Tadiq ne kete kontest pershkak te lojalitet te pales Maqedone mund ta katalizoje zgjidhjen e ketij kontesti Greqi –Maqedoni por do te shkoje ne drejtim te emrit Republika e Maqedonise Vardar per te perkujtuar Banovinen e Vardarit qe ishte ne mbreterine Serbo-kroato-sllove mbase dhe vizitat e paparalajmeruara mund te deshmojne se ai eshte i kycur ne kete proces. Ndersa shqiptaret do te ngelin jashte loje sepse qe ne fillim pseudostrateget e politikes shqiptare e konsideruan se kjo ceshtje ska te beje me to eshte çeshtje ekskluzive e Maqedoneve .Kriza globale finansiare ka vene ne nje sfide te rende edhe BE –ne ,Qasja e Gjermanise dhe frances ndaj strukturave monetare eshte ceshtje debati sepse sistemi i imponuar i Mastriktit nuk eshte i pershtatshem po mbetet te shihet .Fati i europes mbetet te shihet por nje reforme radikale te llojit Gllas Stegall Europen e shpeton nga kriza finansiare dhe jep shprese per rimekembjen e idese De Golliane mbi Europen.