Pronarja e një dyqani në Iran është dënuar me dy vjet burgim, për shkak se kishte publikuar fotografi pa shami në kokë, tha të premten rrjeti amerikan për të drejtat e njeriut, HRANA.

Sipas NRANA, Zeinab Khenyab Pour ishte dënuar në fillim të dhjetorit me tre muaj burgim, në një rast tjetër për “propagandë kundër shtetit”.

Zeinab, e cila vjen nga jugperëndimi i Iranit, kishte tërhequr vëmendje të madhe gjatë protestave gjithëkombëtare, kur autoritetet ia kishin mbyllur dyqanin. Në shtator 2022, vdekja e gruas së re kurde, Mahsa Amini, nxiti protestat më të mëdha në historinë e Republikës Islamike.

Për disa muaj rresht, të rinjtë dolën nëpër rrugë për të demonstruar kundër sundimit islamik. Amini vdiq në paraburgimin e policisë së moralit të Iranit, ku po mbahej pasi ishte arrestuar se gjoja nuk e kishte veshur siç duhet shaminë e kokës, apo hixhabin.

Protestat e humbën gjallërinë dalëngadalë nga fundi i vitit 2022, pasi protestuesit u përballën me hakmarrje të fortë shtypëse nga forcat e sigurisë. Qindra protestues u vranë dhe mijëra u arrestuan, sipas aktivistëve dhe Kombeve të Bashkuara.

p.c. / dita

Nëse mendoni se njerëzit modern bëjnë gjëra të çuditshme, ju duhet të njihni disa raste historike relativisht të kohëve të fundit. Paraardhësit tanë bënin gjëra shumë më absurde dhe madje ishin të lejuar me ligj!

Më poshtë janë 10 qëndrime që më herët ishin krejtësisht të pranueshme.

Trajtimi me kokainë

100 vjet më parë, kjo substancë nuk konsiderohej e rrezikshme. Përkundrazi, mund të merrej në çdo farmaci. Kokaina u rekomandohej edhe fëmijëve si pilula gjumi. U përdor gjithashtu për të kuruar kollitjet dhe për të lehtësuar dhimbjen e dhëmbëve. Dhe si çdo ilaç tjetër, kishte shumë reklama të pikave dhe shurupit të kokainës.

Dërgimi i fëmijëve me postë

Tingëllon si një shaka, por në fillim të shekullit të XX, ishte absolutisht e ligjshme që të dërgoje një foshnjë me postë tek të afërmit tuaj. Kostoja e transportit kushtonte rreth 15 cent, me kusht që fëmija të peshonte jo më shumë se një dërgesë standarde. Ndoshta në këtë mënyrë, prindërit kursenin para kur dërgonin fëmijët tek gjyshërit e tyre.

Kafaze në dritare për foshnjat

Në vitet 1930, në Britani, ju mund të shihni kafaze teli në dritaret e shumë shtëpive. Me këto objekte artificiale, foshnjat thithën ajrin e pastër, ndërsa nënat e tyre ishin të zëna me punët e shtëpisë. Është e pabesueshme, por këto kafaze janë konsideruar të sigurta. Çfarë mendonin prindërit e asaj kohe?

Hermitët e kopshtit

Disa njerëz të pasur kanë bërë që njerëzit e tjerë të vuajnë vetëm për të përmbushur tekat e tyre të çmendura. Në shekullin e tetëmbëdhjetë, në Evropë, ekzistonte mënyra e të pasurit në kopsht të një “Garden hermit” personal. Ata e kishin të ndaluar të laheshin, të prisnin flokët, thonjtë dhe duhet të jetonin në një “shpellë” artificiale. E gjitha bëhej me qëllim që të tregonte  “dekorimin e gjallë” për mysafirët e tij.

Trajtim i dyshimtë

Në të kaluarën jo aq të largët, mjekët nuk kishin idenë për nevojën e dezinfektimit dhe përdorën të gjitha llojet e metodave të çuditshme: gjakderdhje për të gjitha sëmundjet, prerja e gjuhës për të “kuruar” belbëzimin, lobotomi dhe goditjet elektrike. Edhe për mjekët më të suksesshëm në atë kohë, për shembull, si kirurgu ortopedik amerikan Lewis Sayre , operacionet me një rezultat vdekjeprurës nuk ishin një gjë e rrallë.

Lodra radioaktive

Në vitet ’50 të shekullit të XX, rrezatimi nuk u pa me aq shqetësim sa sot: thjesht nuk konsiderohej të ishte shumë i rrezikshëm. Lojërat “Atomike”, si mini-laboratori që mund të shihni, ishin shumë të njohura. Ky përmbante elementë radioaktivë si: polonium dhe uranium, por, sigurisht, në doza mikroskopike.

Kopsht zoologjik për njerëzit

Shumë kohë më parë, ekspozitat e aziatikëve dhe afrikanëve si njerëz të egër ishte një “argëtim” popullor në Perëndim. Dhe shumë herë u vendosën pranë majmunëve, për të “testuar” teorinë e Darvinit.

Kjo praktikë e turpshme u miratua për një kohë të gjatë, dhe kjo foto tregon kopshtin zoologjik të Belgjikës në vitin 1958.

“Ekskursione” për azil

Në të kaluarën, pacientët në mjediset psikiatrike u trajtuan në mënyrë të tmerrshme dhe të dobët. Kjo ndodhi edhe me pagesën e mirëmbajtjes së këtyre njerëzve për të dashurit e tyre.

Por kjo dukej pak për pronarët e këtyre institucioneve psikiatrike, të njohura si azil’. Ata vendosën të organizonin një biznes të vogël. Për një tarifë të moderuar, çdokush mund të hyjë dhe të shohë të sëmurët mendorë dhe madje t’i ndëshkojë me një shkop.

Koleksione të pjesëve të trupit

Sot, vetëm një psikopat do të grumbullonte pjesë të trupit si trofe. Por shumë kohë më parë, kjo ishte një praktikë e zakonshme: njerëzit e nivelit të lartë kishin koleksione të veçanta të pjesëve të trupit njerëzor dhe nganjëherë ushtarët i merrnin në dorë kafkat e armikut të tyre. Ishte pikërisht ajo që bëri një marinar i Luftës së Dytë Botërore, siç mund të shihet në imazhin e mëposhtëm, me kafkën e një ushtari japonez.

Rekomandimi i duhanit gjatë shtatzënisë

Në ditët e sotme ka shumë ligje që ndalojnë pirjen e duhanit në vende të caktuara, por 70 vjet më parë mjekët amerikanë rekomanduan që gratë shtatzëna të pinë duhan për të luftuar kapsllëkun. Gratë u lejuan të pinë duhan në spital pas lindjes. Nuk e imagjinojmë dot nëse mjekësia do ta kishte ende atë mendim.

a.c./dita

Dikush që luan futboll duke pasur 3 këmbë, binjakë që kanë jetuar dhe si kanë folur kurrë askujt përveç njëri tjetrit, një tjetër burrë që kishte 24 personalitete. Të gjithë këto kanë qenë njerëz dhe kanë ekzistuar dikur, ndonëse para kësaj ne i kemi parë vetëm si personazhe fiktivë nëpër përralla.

“Njeriu i pyjeve”- Petrus Gonsalvus

Të gjithë e dinë historinë e “E bukura dhe bisha”, të cilët u dashuruan me njëri tjetrin. Por shumë pak e dinë që kjo histori ka ndodhur vërtetë dhe personazhet kanë jetuar. Gjithçka nisi në 1537-n, në Tenerife, ku  lindi një fëmijë jo i zakonshëm.

I gjithë trupi i tij ishte i mbuluar me flokë. Prindërit mendonin se djali kishte një çrregullim të shkaktuar nga djalli dhe kur mbushi 10 vjeç, ia shitën atë piratëve francezë.

Ata e quajtën “Njeriu i pyjeve” dhe e prezantuan me mbretin e Francës, Henri II.

Ky i fundit, vuri ri se djaloshi ishte shumë i shkathët dhe inteligjent. E shkolloi, e edukoi dhe pasi mbreti vdiq, gruaja e tij u kujdes për të, derisa e martoi me zonjushën e bukur të quajtur Catherine.

Futbollisti legjendar, Francesco Lentini

Ai lindi në Itali më 1889-n. Thuhet se ai do të kishte një vëlla binjak, por diçka nuk shkoi siç duhet dhe trupi i vëllait të tij u ndërthur tek shtylla kurrizore e Lentini-it. Kështu, ai kishte 3 këmbë.

11 vëllezërit dhe motrat ishin normalë dhe prindërit refuzuan ta rrisnin. E  dërguan në jetimore  dhe aty hodhi hapat e parë drejt futbollit dhe performancave në cirk.

Fëmija tmerrësisht i zgjuar, Christian Heinrich Heineken

Ky djalë, lindi në 1721-in në Gjermani. Babai i tij ishte arkitekt, ndërsa e ëma artiste dhe kimiste shumë e zonja. Kur ishte vetëm 10 muajsh, ai nisi të fliste duke përsëritur emrat e objekteve. Ndonjëherë formonte edhe fjali.

Memoria e tij ishte e pabesueshme dhe kur ishte vetëm 1 vjeç mund të të përmblidhte “New Testament” në latinisht. Kur mbushi 3 vjeç ai jepte leksione rreth historisë daneze. Fatkeqësisht, jeta për të zgjati vetëm 4 vite, për shkak të intolerancës ndaj glutenit, sëmundje rreth të cilës asokohe s’kishte asnjë informacion.

Njeriu me 24 personalitete

William Milligan kishte një çrregullim shumë të rrallë psikologjik. Ai zotëronte rreth 24 personalitete, të cilët nuk ishin përgjegjës për njëri tjetrin. Vetë William mund të kontrollonte vetëm personalitetin e tij, Billy-in, por jo të tjerët.

Në mendjen e tij kishte gra, burra, fëmijë dhe njerëz me nivele të ndryshme inteligjence që kishin karaktere dhe gjuhë të ndryshme.

Binjaket e heshtura (June dhe Jennifer)

Në 1963-in në Barbados lindën 2 binjake, që më pas u quajtën “binjaket e heshtura”. Vajzat nuk flisnin me askënd përveç njëra tjetrës në një gjuhë që e kuptonin vetëm ato. Prindërit u përpoqën t’i ndanin vajzat që të komunikonin edhe me njerëz të tjerë. Kjo e bëri edhe më keq situatën.

Kur binjaket u kthyen nga studimet e mbronin edhe më shumë veten dhe njëra tjetrën nga bota. Kalonin shumë kohë në dhomën e tyre. Krijonin poezi dhe histori( të frikshme) dhe i shkruanin në ditaret e tyre. Kur  u lodhën duke shkruar për krimet e të tjerëve, nisën të binin krime vetë.

Pasi gjykata mori dënimin për to, i dërguan në një spital psikiatrik. Ndonëse vajzat ishin të ndara, ia dilnin të ishin identike në çdo moment. Edhe kur pozonin merrnin të njëjtin kënd. 11 vite më pas, një gazetare e cila i ndihmoi të trajtoheshin në një tjetër spital tregon se njëra prej binjakeve i tha: “Do të më duhet të vdes.” E pyetur pse, ajo i ishte përgjigjur gazetares: “Sepse kështu e vendosëm ne.” Dhe në fakt, vdiqën.

Shkencëtarët njoftuan të hënën se nuk ishte asteroidi ai që vrau dinozaurët 66 milionë vjet më parë, por mbetjet e rëna luajtën një rol të rëndësishëm.

Deklarata vjen nga një ekip i udhëhequr nga Observatori Mbretëror i Belgjikës, i cili doli në përfundimin se pluhuri i shkëmbit të thërrmuar ishte hedhur në atmosferën e Tokës, duke bllokuar diellin dhe duke penguar fotosintezën e bimëve.

Një modelim i ri tregoi se sasia e pluhurit ishte rreth 2000 gigaton, që tejkalonte 11 herë peshën e malit Everest, dhe qëndroi në atmosferë deri në 15 vjet, duke shkaktuar një dimër bërthamor në mbarë botën.

Si rrjedhojë, bimësia është tharë, dhe kjo ka shkaktuar shumë uri te shumë specie barngrënëse, përfshi këtu disa dinozaurë, duke nisur ngjarjen katastrofike të zhdukjes masive ku 75% e krijesave të gjalla u zhdukën nga Toka.

Shkencëtarët kanë punuar pa u lodhur për të zbuluar misterin e zhdukjes së dinozaurëve që kur u zbulua Krateri Chicxulub në 1978.

Megjithatë, formacioni gjeologjik nuk është i mjaftueshëm për të arritur në përfundimin se asteroidi masiv ishte i mjaftueshëm për t’i çuar dinozaurët drejt zhdukjes.

Teoria kryesore kohët e fundit ka qenë se squfuri nga goditja e asteroidit, ose bloza nga zjarret globale që ai ndezi, bllokoi qiellin dhe e zhyti botën në një dimër të gjatë e të errët, duke i vrarë të gjithë, përveç atyre pak me fat.

Megjithatë, hulumtimi i botuar të hënën bazuar në grimcat e gjetura në një vend kritik fosil ripohoi një hipotezë të mëparshme: se pluhuri i ngritur nga asteroidi solli dimrin fatal.

Grimcat u gjetën në vendin e fosileve Tanis në shtetin amerikan të Dakotës së Veriut.

Ndonëse 3000 km larg nga krateri, janë zbuluar disa gjetje të jashtëzakonshme që besohet se datojnë direkt pas goditjes së asteroidit në shtresat e sedimentit të një liqeni të lashtë.

Studiuesit thanë se grimcat e pluhurit ishin rreth 0.8 deri në 8.0 mikrometra, në madhësinë e duhur për të qëndruar në atmosferë deri në 15 vjet.

Duke futur këto të dhëna në modelet klimatike të ngjashme me ato të përdorura për Tokën e sotme, studiuesit thanë se pluhuri ka të ngjarë të luajë një rol shumë më të rëndësishëm në zhdukjen masive sesa mendohej më parë.

Nga i gjithë materiali i hedhur në atmosferë nga asteroidi, ata vlerësuan se ishte 75 %, 24 % squfur dhe një % blozë.

Sean Gulick, një gjeofizikan në Universitetin e Teksasit në Austin dhe jo i përfshirë në hulumtim, tha se studimi ishte një përpjekje tjetër interesante për t’iu përgjigjur pyetjes së rëndësishme, çfarë e shtyu impaktin e dimrit, por nuk dha përgjigjen përfundimtare. 

Ai theksoi se zbulimi i asaj që ndodhi gjatë ngjarjes së fundit të zhdukjes masive në botë ishte i rëndësishëm për të kuptuar të kaluarën dhe të ardhmen.

“Mbase mund të parashikojmë më mirë zhdukjen tonë masive, që me shumë gjasë jemi në mes të saj,” tha Gulick.

Romakët ishin mjeshtra të ndërtimit. Shumë prej veprave të tyre, nga Panteoni dhe Koloseunë Romë, tek Pont du Gard në Galinë Jugore (Francën e sotme) dhe ujësjellësi po aq mbresëlënës i Segovias, në Spanjë, i kanë rezistuar shekujve.

Dëmet e shkaktuara ndërtimeve të tyre, kanë ndodhur më shpesh si rezultat i grabitjes së gurit sesa i dështimeve strukturore. Ndërkohë shekujve i ka mbijetuar edhe vepra romake e një lloji tjetër. “De Architectura” është një seri me dhjetë libra nga Markus Vitruvius Polio, inxhinier dhe arkitekt i shekullit I Para Krishtit, për të cilin shumë studiues besojnë se ka punuar me JulÇezarin në disa nga fushatat e tij ushtarake.

Këto vëllime përfshijnë këshilla të ndryshme që synojnë të sigurojnë që ndërtesat “të mos shemben për një kohë të gjatë”. Një nga arsyet për suksesin e inxhinierëve romakë ishte betoni. (Çatia e Panteonit është kupola më e madhe prej betoni pa kolona mbështetëse në botë).

Dihet që betoni romak dihet i sfidon shekujt pa humbur shumë nga qëndrueshmëria e tij. Në fakt, me kalimin e moshës ai mund të bëhet edhe më e fortë. Se si ndodhi kjo gjë po zbulohet vetëm tani. Një pjesë e shpjegimit, ka të bëjë me shkëmbinjtë vullkanikë të zonave të tilla si Kodrat Alban, në juglindje të Romës dhe Pocuoli, pranë Napolit.

Këto siguruan përbërës të rëndësishëm. Siç e përshkruan vetë Vitruviusi, çimentoja që përdorën romakët për të lidhur agregatet e betonit, ishte një përzierje gëlqereje dhe hirit vullkanik. Disa studime të kohëve të fundit kanë treguar se hiri jo vetëm që ka kontribuar në forcën dhe qëndrueshmërinë e betonit, por e ka forcuar kohezionin midis grimcave të agregatit pas tharjes së përzierjes.

Kjo ndodhi kur uji depërtoi në të, duke tretur disa nga mineralet vullkanike dhe duke krijuar hidrate aluminosilikati të kalciumit, materiali kryesor lidhës i betonit. Kjo gjë e ngadalësoi përhapjen e të çarave mikroskopike. Për më tepër, disa mure të çara tregonin mbushje me këtë lëndë, një tregues ky se betoni romak zotëronte një fuqi të caktuar vetë-riparuese.

Në një nga këto studime, të botuar në vitin 2021, një ekip i udhëhequr nga Mari Xhekson e Universitetit të Jutah dhe Admir Maziç i Institutit të Teknologjisë në Masaçusets (MIT)përshkroi strukturën e llaçit (një formë e imët e betonit) të një muri me tulla në varrin e Sesilia Metela, e cila ndodhe pranë Rrugës Apiane midis Romës dhe Kodrave Alban Pjesërisht për shkak të muraturës së saj të fortë (aq të fortë saqë u ripërdor si streha e një kështjelle gjatë Mesjetës), kjo ndërtesë është një nga monumentet më të ruajtura që e zbukuron atë autostradë antike romake. Studiuesit studiuan se si leuciti, një mineral vullkanik i pasur me kalium, shpërndahej në ujë dhe rikonfiguronte lidhjet kimike midis çimentos dhe agregateve, duke i forcuar ndërfaqet midis tyre dhe duke e bërë më elastike të gjithë strukturën.

Megjithatë, kjo është vetëm një pjesë e historisë. Gëlqerja, përbërësi tjetër i çimentos romake, ka pasur gjithashtu një rol në forcimin e betonit pas murimit. Në këtë përfundim mbërrin një studim tjetër nga dr.Maziç dhe një grup kolegësh, i cili sapo është botuar në “ScienceAdvances”.

Këtë herë studiuesit morën mostra nga një mur i qytetit në Privernum, një sit arkeologjik në juglindje të Romës. Ato datojnë nga shekulli II Para Krishtit. Ekspertët zbuluan se në këtë rast ishte kryesisht gëlqerja, ajo që kishte shkaktuar mbylljen e çarjeve dhe plasaritjeve, duke riparuar kësisoj dëmtimet që mund të kishin shkaktuar.

Në këtë rast gëlqerja nuk ishte pluhuri i pastër i bardhë i përshkruar nga Vitruviusi. Përkundrazi, ishin grumbuj e grimcave me diametër 1 milimetër ose më shumë, që nuk ishin tretur kur po përgatitej betoni. Grumbullime të tilla gjenden shpesh tek betoni romak.

Roli i tyre duket se ka qenë si një rezervuar i karbonatit të kalciumit për proceset e vetë-riparimit, duke lejuar që ai material të tretej përmes depërtimit të ujit të futur nga të çarat evogla dhe që më pas të ri-hidhet në ato çarje për t’i mbyllur ato. Për më tepër, shpërndarja dhe forma e grumbujve sugjerojnë se gëlqerja iu shtua përzierjes si gëlqere bruto dhe jo siç është e zakonshme sot, gëlqere e shuar (e hidratuar).

Kjo nënkupton se betoni romak prodhohej, të paktën pjesërisht, nga një përzierje nëtemperaturën mbi 80°C. Sot, betoni përzihet kryesisht i ftohtë. Përzierja e nxehtë ka disavantazhin se betoni mund të zgjerohet. Nga ana tjetër, kjo praktika lejon një riparim më të shpejtë.

Ndoshta kjo është arsyeja pse inxhinierët romakë e preferuan atë qasje. Por ajo ofron leksione edhe për ndërtuesit e sotëm, sesi të zhvillojnë receta për një beton më të qëndrueshëm dhe vetë-riparues. Rritja e jetëgjatësisë së betonit do të nënkuptonte më pak riparime dhe rikonstruksione të nevojshme, duke ndihmuar për një jetëgjatësi më të madh të godinave. Kush e di? Disa prej tyre madje mund të zgjasin më shumë se sa Panteoni dhe Koloseu.

Një portret nga Pablo Pikaso i vajzës së tij, Maya është shitur në një ankand për më shumë se 21,6 milionë dollarë.

I titulluar ”Fillette au bateau”, ky portret u pikturua nga Pikaso në vitin 1938, kur ajo ishte vetëm dy vjeçe e gjysmë.

E mbushur me ngjyra dhe energji të bollshme, portreti u krijua pak pasi Pikaso kishte përfunduar ”Guernikën” e tij monumentale dhe përmbledh lumturinë që Maya solli në jetën e tij gjatë këtyre viteve sfiduese.

Vepra të tjera të shitura në këtë ankand ishin ato të Gerhard Richter, Lucian Freud, Edvard Munch dhe Wassily Kandinsky.

Kryevepra e Kandinskit e vitit 1910 ”Murnau mit Kirche II” u shit për rreth 44 milionë dollarë duke vendosur një rekord të ri ankandi për artistin rus.

Piktura katër metra e gjatë e Munch “Dance on the Beach” (”The Reinhardt Frieze”) u shit për rreth 18 milionë dollarë duke e vendosur atë në mesin e dhjetë çmimeve më të mira të arritura ndonjëherë për artistin në ankand.

Burri qe shihni ne foto u transferua me pune ne Afrike dhe duke u kfthyer per ne shtepi rugës e gjeti nje vajze qe ishte ne castet e fundit te jetes. Ai e mori me vete dhe e biresoi.

Ndryshimi i vajzes pas 3 vitesh.

Këto 5 “fakte” historike janë të famshme dhe të ditura thuajse nga kushdo…vetëm se shumë i dinë ato gabim.

1 – Kristofor Kolombi

Ju e keni dëgjuar me siguri historinë se: Në vitin 1492, Kristofor Kolombi lundroi oqeanin blu dhe vërtetoi se bota ishte e rrumbullakët. Vetëm se ka një problem: Nuk është aspak e saktë.

Mos u shqetësoni, Toka nuk është e sheshtë. Vetëm se … askush në kohën e Kolombit nuk mendonte se ishte e tillë.

Shumica e njerëzve të arsimuar e dinin që Toka ishte e rrumbullakët që nga shekulli i 3-të. Historia e “zbulimit” të Kolombit që u mësua nga shumë prej nesh nuk u shkrua deri në vitin 1828, plot 336 vite pas udhëtimit të tij.

Burimi i tij: Një tregim i autorit Washington Irving.

Por ky nuk është i vetmi keqkuptim historik rreth Kolombit që ne e kemi marrë si fakt.

Kristofor Kolombi zbuloi Amerikën
Bota e Re ishte e re për Kolombin, por ajo mund të ishte zbuluar më parë nga misionari i lashtë norvegjez, Leif Erickson (dmth, “djali i Erikut”, babai i tij ishte Eriku i Kuq).

Historianët përgjithësisht pajtohen se Leif Erickson zbarkoi për herë të parë në brigjet kanadeze pothuajse 500 vjet përpara se Kolombi të arrinte në Bahamas. Erickson u konvertua në i krishterë nga mbreti Olaf I në atë që tani është Norvegjia.

Ai u nis si një eksplorues dhe tregtar, por edhe për të ungjillizuar kombet e pashpëtuara. Duke u përpjekur të arrinte në Groenlandë, ai lundroi jashtë kursit dhe zbarkoi në Helluland, Markland, të cilin e quajti Vinland (Nova Scotia e sotme).

Ai kaloi një ose dy stinë në Amerikën e Veriut përpara se të kthehej në Groenlandë, ku më vonë u ngjit në fron. Të tjerë mund t’i kenë paraprirë Kolombit dhe madje edhe Erickson-it.

2 – Mizoria e Marie Antoinette 

Nuk ka asnjë provë që Marie Antoinette ka thënë ndonjëherë “Epo, lërini të hanë tortë.” Shprehja e vërtetë në fakt ishte: “Lërini të hanë briosh” por as këtë se ka thënë ajo.

Besimi në arrogancën dhe marrëzinë e monarkëve francezë pak para se ata të zhdukeshin nga revolucioni historik, përmblidhet në idenë se mbretëresha Marie Antoinette, kur dëgjoi se njerëzit po vdisnin nga uria, tha se ata duhet të hanin tortë. Por kjo nuk është e vërtetë.

Sa për udhëheqësit e tjerë legjendarë francezë, Napoleoni në fakt nuk ishte edhe aq i shkurtër sa e ka bërë historia. Në fakt ai ka qenë rreth 1.68.

Gjenerali kishte një gjatësi mesatare për atë kohë… dhe stereotipet për shtatin e tij të shkurtër u përhapën nga propaganda britanike e asaj kohe.

3 – Jezusi lindi më 25 dhjetor

Solstici dimëror festohej nga romakët nga data 17 deri më 25 dhjetor. Ky festival vjetor përfshinte dhënien e dhuratave, kohën e shpenzuar me familjen dhe argëtimin.

Kur perandori Kostandin u konvertua në i krishterë në fillim të shekullit të 4-të, data tradicionale e festës romake u përvetësua nga kisha e krishterë si një festë paralele për të festuar lindjen e Jezusit.

Pashka ishte tashmë një festë, kështu që duhej një festë për të festuar datën e lindjes së Jezusit. Më vonë, festa e Shën Nikollës u asimilua në festime, pasi Shën Nikolla shpërndau dhuratat e famshme më 25 dhjetor.

Por nuk ka të dhëna që sugjerojnë se Jezusi ka lindur në të vërtetë në atë ditë ose ekuivalenti i saj në kalendarin hebre. Nuk ka unanimitet për datën zyrtare, por shumë studiues besojnë se Jezusi historik ka lindur midis viteve 6 dhe 3 para Krishtit, ndoshta disa kohë midis pranverës dhe vjeshtës ashtu siç shpjegohet dhe në Bibël, si një kohë e ngrohtë dhe me diell.

4 – Albert Einstein ishte i dobët në matematikë

Ironia e këtij miti është pretendimi nga të njëjtët persona se fizikanti legjendar Albert Einstein e paskërka falsifikuar Teorinë Revolucionare të Relativitetit.

Ndërsa ai ishte një student i varfër që nuk arriti të ndiqte lëndët që nuk i interesonin, Ajnshtajni shkëlqeu në matematikë dhe aplikimet e saj në fizikë.

5 – Piramidat u ndërtuan nga skllevërit

Skllevërit nuk i ndërtuan piramidat e Egjiptit.

Historiani i lashtë grek Herodoti i përshkroi dikur ndërtuesit e piramidave si skllevër, duke përhapur atë që u bë një mit global. Punëtorët kanë të ngjarë të ishin njerëz të varfër, por ata ishin të respektuar – theksojnë arkeologët që gjetën varret e tyre përreth apo edhe brenda piramidave. Nuk ka asnjë mënyrë që një skllav të respektohej aq sa për të merituar një varrim të këtij stili.

Një mit tjetër në lidhje me piramidat është se ato nuk kanë ndryshuar që nga ndërtimi i tyre.

Fillimisht ama piramidat e mëdha ishin të mbuluara me gur gëlqeror të bardhë të veshur me ar – një shtresë e jashtme që tashmë është zhdukur qoftë si pasojë e kushteve atmosferike qoftë si pasojë e kusarëve dhe piratëve të thesareve!

Miqësitë janë një dukuri shumë e rëndësishme, por edhe komplekse njëkohësisht. Ato na ofrojnë një burim kënaqësie të jashtëzakonshme. Por nganjëherë, kur ballafaqohemi me fundin e një miqësie, kjo gjë na shkakton një dhimbje shumë të madhe.

Në një studim e ri të botuar në “Evolutionary Behavioral Sciences”, studiuesit realizuanintervista 40 minutëshe gjysmë të strukturuara me 20 pjesëmarrës (të një moshe mesatare 35 vjeç) në një laborator universitar. Në total u kryen 2 studime, që synonin të kuptonin pse njerëzit i japin fund miqësive të tyre.

Studimi i parë përbëhej nga intervista të gjata të kryera nga studiuesit. Sapo përfundonte çdo intervistë, kryhej një sondazh i hapur mbi këtë çështje, duke kërkuar nga të njëjtët pjesëmarrës, që të rendisnin sërish sa më shumë arsye se pse merr fund një miqësi, me qëllim konfirmimin e mëtejshëm të përgjigjeve pa një studiues të pranishëm, dhe sikletin që mund të ketë sjellë kjo gjë. U zbuluan 55 arsyet e mëposhtme, të strukturuara në 4 kategori të mëdha.

Egoizmi

Miku im nuk më respekton.

Ai sheh vetëm interesin e tij.

Miku im është me dy fytyra.

Ka mungesë besimi tek unë.

Ai nuk tregon mirëkuptim.

Mendoj se përfiton nga unë.

Miku nuk është i sinqertë.

Ai nuk më mbështet.

Kuptova që është i kënaqur me dështimet e mia, dhe zilepset nga sukseset e mia.

Miku im nuk interesohet për mua.

Ka një sjellje poshtëruese ndaj meje.

Është mosmirënjohës.

E tradhtoi besimin tim.

Miku im vetëm merr nga unë,pa dhënë asgjë në këmbim.

Nuk kërkon një miqësi të vërtetë.

Nuk më mbështeti në kohë të vështira.

Ai është i pakujdesshëm.

Ka një sjellje fyese ndaj meje.

Ka një mungesë reciprociteti.

Unë s’mund të mbështetem tek ai

Ne nuk ia kalojmë mirë kur jemi bashkë.

Ai është manipulues.

Nuk përpiqet që ta kultivojë miqësinë tonë.

Është arrogant.

Është shumë paragjykues.

Ndjej se më shtyp vullnetin.

Ai është xheloz për mua.

Ka një karakter të keq.

Më sheh si rival.

Nuk është njeri i sakrificës.

Është shumë egoist.

Nxjerr më të keqen tek unë.

Nuk i njeh arritjet e mia.

Ai më merr gjithmonë si të mirëqenë.

Mes nesh mungon komunikimi.

Nuk i pranon zgjedhjet e mia.

Nuk ka vlera morale.

Ne grindemi shumë shpesh.

Mungesa e ndërveprimit të shpeshtë

I humbëm lidhjet tona për shkak të jetës së përditshme.

Jetojmë shumë larg njëri -tjetrit.

Nuk kam kohë të mjaftueshme për ta mbajtur këtë miqësi.

Ne nuk kemi interesa të përbashkëta.

Kemi prioritete të ndryshme në jetë.

Karakteret tona janë të papajtueshme.

Mes nesh kishte disa keqkuptime.

Përfshirja në një lidhje romantike

Miku im tregoi një interes romantik për partnerin/en.

Nisi të shfaqë një interes romantik ndaj meje.

Ishte i përfshirë në një raport dashuror me dikë që më interesonte mua.

Perceptimet e miqve dhe familjes

Familja ime nuk e pëlqen atë.

Partneri im nuk e pëlqen atë.

Miqtë e mi nuk e pëlqejnë.

Ai është i varur nga substancat narkotike.

Ka një sjellje të paqëndrueshme.

Ka një higjienë personale të dobët.

Më nxit drejt gjërave, që nuk janë të mira për mua.

Një studim pasues i kryer mbi 557 pjesëmarrës (me një moshë mesatare 31.6 vjeç për gratë dhe 34.8 vjeç për burrat), u kërkoi pjesëmarrësve që të vlerësojnë mundësinë e secilës prej 55 arsyeve pse ata mund t’i jepnin fund një miqësie.

Faktorët më domethënës në dhënien fund të një miqësie u zbuluan se ishte në përgjithësiegoizimi, dhe se ata kishin më shumë të ngjarë t’i jepnin fund miqësisë, ata që shihnin vetëm interesat e tyre, që nuk ishin përkrahës të mikut, që ishin të pandershëm, dhe që vetëm po merrnin pa dhënë.

Së dyti, pjesëmarrësit u shprehën se do t’i jepnin fund një miqësie të bazuar tek distanca, për shkak të mungesës së kohës dhe interesave të përbashkëta. Gratë kishin më shumë gjasa sesaburrat të tregonin si arsye egoizmin, apo rastet kur miku/mikesha nuk ishte përkrahës, apo ishte manipulues, apo kur një mike të tregonte një interes romantik apo ishte përfshirë romantikisht me dikë që pëlqenin ato vetë, duke sjellë edhe fundin e një miqësie. Anasjelltas, burrat kishin më shumë të ngjarë sesa gratë, që të tregonin distancën fizike si një arsye për të ndërprerë një miqësi.

Ekscentrik, ironik, një gjeni me anët e tij të errëta, Alfred Hiçkok lindi në Ist End të Londrës më 13 gusht 1899. I famshëm për sukseset e tij, por mbi të gjitha për çuarjen në Hollivud tëhumorit të zi anglez, Hiçkok diti t’i shfrytëzojë si duhet frikën, si një nga emocionet kryesore të njeriut, dhe misterin që e intrigon vazhdimisht specien tonë.

“Unë jam një tip i ndrojtur dhe jo shumë i shoqërueshëm. Dhe për t’u çlodhur bëj filma”-thoshte ai. Hiçkok realizoi rreth 50 filma, gati që të gjitha pjesë e historisë së historisë sëkinemasë me aktorë si Keri Grant, Xhejms Stjuart, Grejs Kelli dhe Kim Novak. I dashur nga publiku dhe i përbuzur nga kritika, Alfred Hiçkok nuk fitoi asnjëherë Çmimin Oscar, deri në vitin 1968 kur iu dha Çmimi Irving G.Thalberg për meritat e tij artistike.

U shfaq si figurant në disa nga filmat e tij

Një pjesë e famës së Hiçkok erdhi për shkak të paraqitjeve plot humor që bëri në 39 nga filmat e tij. Zakonisht ai shfaqej në sfond si një kalimtar në rrugë. Episodet e tij u bënë aq të njohura, saqë producentët zgjodhën t’i vendosnin në fillim të filmit për të shmangur shpërqendrimin e audiencës.

Një nga filmat më të paharrueshëm është “Lifeboat” (1944), ku ngjarjet zhvillohet tërësisht në një barkë të vogël buzë deti. Edhe këtu, Hiçkok trupmadh mund të shihet në fotot “para”dhe “pas” të një reklame në gazetë për një produkt për rënien në peshë të quajtur “ReducoObesity Slayer”.

Bashkëshortja ishte bashkëpunëtorja e tij më e besuar

Punoi me shumë nga aktorët më të talentuar të Hollivudit, por këshilltarja më e besuar e Hiçkok ishte gruaja e tij Alma Revil. Të dy u martuan në vitin 1926, kur punonin bashku në Londër. Më vonë, Revil punoi si skenariste, montazhere dhe asistent regjisor në disa filma të Hiçkok.

Ndërsa karriera e Alfred përparonte, Revil mbeti në prapaskenë, pavarësisht se kishte një rol vendimtar deri në vitet 1960. Thuhet se ishte ajo që zgjodhi kolonën zanore tashmë të famshme të Bernard Herrman, për skenën e dushit në filmin e famshëm “Psycho”.

Bashkëpunoi me artistë dhe shkrimtarë të njohur

Hiçkok bashkëpunoi me aktorë legjendarë të Hollivudit si Keri Grant, Ingrid Bergman dhe Xhimi Stjuart, por ka bashkëpunuar edhe me talente jashtë botës së kinemasë. Regjisori punësoi njerëz si Doroti Parker, Rejmond Çendler, Tornton Uajlder dhe Xhon Shteinbek, për t’i dhënë ritmin e duhur skenarëve të tij.

Madje ai u përpoq të bindte Ernest Heminguej dhe Vladimir Nabokov që të shkruanin për të. Për realizimin e filmin “I’ll Save You” të vitit 1945, Hiçkok angazhoi artistin surrealist Salvador Dali në ndërtimin e sekuencave komplekse të ëndrrave.

Luftoi kundër censurës së Hollivudit

Hiçkok e kaloi një pjesë të madhe të karrierës së tij në përpjekje për të kapërcyer kufizimet e Kodit Hejs, pra udhëzimet që rregullonin përmbajtjen e filmave të Hollivudit. Gjatë realizimit të “Psycho”, ai dërgoi qëllimisht në zyrat e censurës disa skena me dhunë dhe nudo, për t’ishpërqendruar ata nga disa detaje të vogla që regjisori nuk dëshironte t’ua bënte të ditura. Po ashtu, ai i bindi zyrtarët se një skenë e xhiruar në banjo – i ndaluar prej kohësh nga kufizimet e Kodit Hejs – ishte vendimtar për komplotin e filmit.

Ai ishte shakator i madh

Hiçkok i pëlqente t’i punonte vazhdimisht rrengje aktorëve dhe bashkëpunëtorëve të tij. Gjatë xhirimeve të filmit “Klubi i 39” (1935), ai la të prangosur për orë të tëra 2 aktorët kryesorë, Robert Donat dhe Medlin Karroll, duke u shtirur sikur i kishte humbur çelësat e prangave.

Një herë tjetër ai vuri bast me një anëtar të stafit të tij. Nëse ai do të punonte gjithë natën me telekamerën, do t’i paguante pagën e një jave. Burri pranoi dhe Hiçkok i ofroi një gotë uiski para se të largohej. Por burri nuk e dinte që pijet ishin të mbushura me laksativë. / bota.al