RTV Zëri i Kosovës · Arkivi historik

-................... ........-.............. ................... .................................................................... ....

Një tjetër nismë në përvjetorin e 600-të të lindjes së Heroit tonë Kombëtar, Gjergj Kastrioti (Skë-nderbeu), vjen nga jashtë Shqipërisë .

Shteti shqiptar ende nuk e ka nisur punën për kremtimin e ngjarjes më të rëndësishme të këtij viti edhe pse drejtori i përgjithshëm i Arkivit Qendror të Shtetit e ka publikuar këtë eveniment kulturor dhe historik dy muaj më parë, në kohën kur stërnipi i Heroit tonë Kombëtar shkeli tokën e të parëve të tij, i shoqëruar nga bashkëshortja dhe historiani dhe botuesi i njohur dr. Costanzo D'Agostino. Në kohën që dy miqtë nga shteti fqinjë vizituan Arkivin e Shtetit, profesor Sinani i njohu ata me pasurinë dokumentare të institucionit që drejton për periudhën e lavdishme nën udhëheqjen e Skënderbeut.

Iniciativa e dr. D'Agostinos
Për habinë e të gjithëve një organizatë kulturore me qendër e veprim në Itali, e quajtur Komiteti për Mbrojtjen e Kulturës Evropiane merr disa nisma që i shndërron në fushata kulturore për rritjen e ndjeshmërisë qytetare ndaj pasurive të rrezikuara ose që kërkojnë mbrojtje. Në momentin e tanishëm, sipas historianit dhe botuesit të mirënjohur italian dhe mikut të Shqipërisë dr. Costanzo d'Agostino, nismë dhe argument parësor për një fushatë informuese e ndikuese është fati i ndërtesës së njohur me emrin “muzeu kombëtar i makaronave”, që ndodhet pranë selisë së presidentit të Republikës “Quirinale”, në sheshin “Skënderbeg” në Romë, nr. 117. Ky Komitet ka publikuar herë pas here disa deklarata dhe artikuj në shtypin italian “për të bërë presion ndaj institucioneve kulturore dhe arsimore të Italisë, me qëllim që të bëhet e mundur që një pjesë e kësaj ndërtese të vihet në shërbim të ruajtjes së dëshmive burimore dhe të kujtesës historike të princit Gjergj Kastrioti, themelues i Shqipërisë moderne dhe pronar i parë i kësaj ndërtese (1466), që është e njohur në histori me emrin “Pallati i Skënderbeut”. Sipas tyre çdo ide dhe çdo solidarizim me këtë nismë, automatikisht bën pjesë në veprimin e shpallur të Komitetit për Mbrojtjen e Kulturës Evropiane”. Sipas njoftimit të fundit të këtij komiteti, “mjeti më i fuqishëm për të arritur qëllimin e mësipërm tani është informacioni, shtypi dhe interneti”.

Kultura e tradhtuar
Disa nga deklaratat publike të Komitetit për Mbrojtjen e Kulturës Evropiane janë: “Kultura e tradhtuar”, “Një muze kombëtar makaronash në Pallatin Skënderbeg”, “Pallati Skënderbeg dhe kultura e tradhtuar”, “Thirrje shoqatave kulturore që mbrojnë trashëgiminë evropiane”. Duke iu referuar një artikulli të botuar në “Il Sole 24 ore” disa kohë më parë nga gazetari P. Macchioni për spekulimet me këtë vend historik për qëllime fitimi, ku ndër të tjera thuhet se “çmimi i një pjate makaronash në muzeun kombëtar të pastave në sheshin ‘Skënderbeg' është 10 euro, më i shtrenjti në Romë, për shkak se gjatë shërbimit të drekës ofrohet edhe një përshkrim me zë (auditiv) i historikut të zhvillimit të teknologjisë së makaronave, që në fakt përfaqëson një pseudo-kulturë banale”, Komiteti për Mbrojtjen e Kulturës Evropiane shtron pyetjen ironike: “Ç'do të thoshte Gjergj Kastriot Skënderbeu, nëse për një çast do të kthehej midis të gjallëve, duke asistuar këtë mistifikim? Përgjigjja për këtë pyetje nuk mund të jetë vetëm dhe përjashtimisht kulturore. Një përgjigje të shpejtë dhe ashtu siç e kërkojnë rrethanat do të japë Komiteti për Mbrojtjen e Kulturës Evropiane”, mbyllet ironikisht thirrja në emër të këtij komiteti. Në një tjetër artikull me titullin “Pallati Skënderbeg dhe kultura e tradhtuar” të Komitetit për Mbrojtjen e Kulturës Evropiane” thuhet: “Një grup qytetarësh, sigurisht të ndjeshëm ndaj kulturës, janë duke kërkuar rrugët dhe zyrat e rëndësishme në Romë, përmes një numri thirrjesh dhe protestash kundër muzeut kombëtar të makaronave në “Pallatin Skënderbeg”.

Piktura e vjedhur e Rembrandtit për Skënderbeun

Vërtet piktori i madh holandez Van Rijn, i mbiquajtur Rembrandt (1606 - 1669) ka realizuar një portret të Skënderbeut tonë. Në librin “Scanderbeg un eroe moderno” është vendosur ky portret, riprodhuar sipas një fotografie të origjinalit, që ishte në pronësi të familjes së dr. Alessandro Castriota Skënderbeut dhe i atribuohej Rembrandtit. Gjithsesi, portreti është i shkollës rembrandtiane. Ka gjasa që ta ketë realizuar edhe ndonjë nga nxënësit e njohur të Rembrandtit dhe më pas është prekur nga dora e mjeshtrit të madh. Të paktën hamendësohet edhe kjo, për shkak të vlerave artistike të portretit. Po ajo teknikë e lartë e holandezit të famshëm, hijet e forta, muzgjet me kufij të tretur dhe dalja në dritë të fortë, duke ruajtur atë stil morbid dhe tejet delikat. Veshja nuk është e rëndë absolutisht, që përkon, me vizionin strategjik të bëmave të Skënderbeut, një këmishë e purpurt me lidhëza dhe një rrip lëkure mbi gjoks, ndoshta i shpatës që nuk duket apo i çantës me dokumente. Rembrandti nuk ka qenë në Itali, por kur u vendos në Amsterdam, punoi për ca kohë me piktorin P. Lastmann, që kishte jetuar në Romë dhe kishte përfituar mjaft nga arti italian, ndërkaq dihen kontaktet e Rembrandtit dhe interesi i tij për iluminizmin karavaxhian.