Debati Qosja-Kadare per fete, i sajuar
Nga Artemida Collaku
TIRANE (30 Shtator) -Perplasja per identitetin kombetar shqiptar mes shkrimtarit te shquar shqiptar, Ismail Kadare dhe akademikut Rexhep Qosja, eshte nje perplasje e sajuar. Keshtu shprehet kreu i Partise Demokratike Shqiptare ne Maqedoni, Arben Xhaferri, gjate nje interviste dhene ne Nees 24. Xhaferri argumenton se identiteti kombetar dhe identiteti fetar nuk duhet te perzihen me njeri-tjetrin per te percaktuar identitetin e shqiptareve, "sepse ne nuk e kemi ndertuar identitetin kombetar mbi besimet, ashtu sikurse bene disa popuj sllave qe e kane ndertuar identitetin e tyre mbi besimet fetare". "Shqiptaret nuk e kane kete gje, per shkak se ata e kane te qarte identitetin e tyre kombetar. Perzierja e ketyre dy fenomeneve krijoi kete konfuzion, per mua inekzistent ne shoqerine shqiptare", - u shpreh Xhaferri. Nderkohe, situata e nxehte politike ne vendin tone, sidomos kohet e fundit, eshte argumentuar nga Xhaferri me faktin se "populli shqiptar eshte nje popull me moshe te re dhe ka shume vitalitet", gje e cila sipas tij sjell edhe perplasjet intensive. Sipas Xhaferrit, nje gje e tille nuk do te ndodhe edhe per shume kohe. I pyetur per nje koment rreth mundesise per rikthimin e ish-Kryeministrit Fatos Nano ne politike, lideri i PDSH-se se Maqedonise, shprehet se "keto jane modele kryekeput demokratike dhe askush nuk duhet te shqetesohet nga kjo". I pyetur mbi mundesite e percaktimit te statusit te Kosoves se pavarur brenda 2006, Xhaferri shprehet se "Kosova eshte e pavarur qe prej vitit 1999, tani behet fjale per nominalizim te ketij statusi te Kosoves". Sipas tij, politikanet e Serbise jane formate shume me te vogla se formati i Karaxhic dhe Mlladic. Xhaferri shprehet se arsyeja qe politika aktuale urren keta politikane, eshte se ata nuk arriten te realizonin politiken nacionale serbe, dhe jo per demet qe shkaktuan. Xhaferri eshte shprehur se gjate ketij mandati qe forca qe ai drejton eshte ne qeveri, do te arrihet implementimi i Marreveshjes se Ohrit.
Zoti Xhaferri, c'do te thote rikthimi i partise suaj ne pushtet per marreveshjen e Ohrit, pasi tashme ajo eshte pjese e koalicionit qeverises?
Une mendoj se ne si parti politike hyme ne kete qeveri me nje qartesi politike, ashtu sikur kemi hyre edhe me pare. Ne me kete ide, shikojme proceset qe duhet te perfundojne me implementim te plote te marreveshjes se Ohrit. Eshte ne sens te pergjegjesise qe duke realizuar disa subjekte, te mos e destabilizojme situaten atje. Natyrisht qe ne kete pjese ne do te kemi shume me teper se sa kane pasur te tjeret para nesh.
Disa kohe me pare ju jeni shprehur se marreveshja e Ohrit po deshton. I qendroni ende ketij mendimi?
Po. Marreveshja eshte shume e veshtire te realizohet. Kerkohet nje survejim i vazhdueshem te procesit qe zhvillohet atje. Shume mendojne se ka deshtuar per shkak te mungeses se monitorimit te perhershem te situates. Kur periudha e kaluar ne koalicion mes qeverise dhe BDI-se arriti qe te sjelle ne Parlament vetem nje ligj, nderkohe qe paraprakisht deri sa ne ishim ne pushtet, nga viti 1995 deri ne vitin 2002, ne i beme nderrimet kushtetuese, nxorem ligjin per amnisti dhe shume ligje, para se te nxirreshin me nderrimin e Kushtetutes. Keshtu qe ishte nje pune madheshtore qe u krye ne ate periudhe. Pas 2002 kemi nje pushim te procesit te implementimit te marreveshjes se Ohrit dhe deklaratat e mia kishin te benin me kete pasivitet politik qe karakterizoi kete periudhe.
Mendoni se brenda 2006 Kosova do te kete pavaresine formale.
Une mendoj se pavaresia e Kosoves eshte arritur. Kosova eshte e pavarur qe prej vitit 1999, tani behet fjale per nominalizim te ketij statusi te Kosoves. Natyrisht se ka shume retorike dhe shume diplomaci, pasi te gjithe ikin nga nje mundesi e krijimit te situatave konfliktuale. Nuk ka rrugedalje tjeter per ceshtjen e Kosoves.
Si e shikoni politiken qe po ndjek qeveria serbe?
Une mendoj se ata nuk kane guxim politik, eshte nje ekip qyqaresh politike qe nuk arrijne qe te marrin pergjegjesi si per popullin e vet, ashtu edhe per paqen ne rajon. Ata jane politikane te nje formati me te vogel se Miloshevici, por te gjithe pretendojne qe te realizojne ate qe ai nuk e realizoi. Ne Serbi ka nje situate paradoksale. Te gjithe ata e kritikojne Miloshevicin per politiken e tij, jo sepse ai shkaktoi lot, por per shkak se nuk e realizoi programin nacional serb. Une mendoj se ata nuk jane ne gjendje te marrin vendime historike, prandaj ofrojne variante politike qe zene peng popullin serb per edhe paqen ne Ballkan.
Zoti Xhaferri, pavaresisht kembenguljes se Hages, Karaxhic dhe Mlladic nuk jane paraqitur ne Gjykate. Sipas jush, cilat jane arsyet?
Shpesh ata flasin per kapacitete shtetformuese te tyre, duke i kritikuar popujt e tjere se nuk kane kapacitete. Ceshtja Karaxhic dhe Mlladic tregon se vete ata nuk kane kapacitete shtetformuese, per shkak se pushteti i tyre eshte dualist. Ekziston nje strukture ne hije qe nuk perfillet vendimmarrja e ketyre institucioneve serbe. Ky dualizem flet per nje fenomen shume te rrezikshem ne Serbi qe ka te beje me pushtetin.
Kush e drejton tani Serbine?
Une do te thosha se e drejtojne njerezit qe jane ne arrati dhe ata qe jane ne Hage. Kryetari i Partise Radikale serbe nga Haga, ai dirigjon disa procese politike ne Serbi, ashtu si mafiozet nga burgjet i drejtojne bizneset e tyre.
Kohet e fundit eshte folur per ate qe quhet identitet i shqiptareve, dhe per kete ceshtje ka pasur edhe perplasje mes akademikut Rexhep Qosja dhe shkrimtarit shqiptar, Ismail Kadare. Ne kendveshtrimin tuaj, cfare mund te thoni per kete perplasje dhe cfare roli luan feja ne identitetin e shqiptareve?
Mendoj se eshte nje perplasje e sajuar, sepse identiteti kombetar eshte identitet kombetar dhe identiteti fetar eshte dicka tjeter. Keto dy identitete per popullin shqiptar nuk ben te perzihen, pasi ne nuk e kemi ndertuar identitetin kombetar mbi besimet, ashtu sikurse bene disa popuj sllave, bie fjala populli kroat e krijoi identitetin e tij kombetar mbi fene katolike, serbet mbi fene ortodokse, boshnjaket mbi fene myslimane. Shqiptaret nuk e kane kete gje, per shkak se ata e kane te qarte identitetin e tyre kombetar. Perzierja e ketyre dy fenomeneve krijoi kete konfuzion, per mua inekzistent ne shoqerine Shqiptare.
Cili eshte komenti juaj lidhur me situaten e fundit te politikes shqiptare, e cila ka pasur momentet e saja te nxehta, sidomos gjate muajve te veres?
Populli shqiptar eshte nje popull i ri per nga mosha dhe ka vitalitet te tepruar. Nje pjese e ketij vitaliteti te shoqerise shqiptare manifestohet ne perplasje intensive. Mendoj se do te kaloje edhe kjo faze, do te qetesohen gjakrat dhe do te stabilizohet demokracia dhe ne pak nga pak do t'u perngjajme shoqerive stabile demokratike evropiane.
Nje nga ceshtjet e politikes se koheve te fundit ne Shqiperi, eshte mundesia per rikthim ne politike e ish-Kryeministri dhe ish-kreut te PS-se, Fatos Nano. Si e shihni ju kete rikthim te mundshem te Nanos dhe a do te ishte oportune mundesia e Nanos President?
Mendoj se zoti Nano ka pervoje te madhe politike dhe ndaj do te dije te vleresoje nese do te shkele ne derrase te kalbur apo jo. Mendoj se eshte ai politikan qe do te vendose per te zgjedhur barrieren me te mire. Nga anash une nuk mund te komentoj kete perpjekje, per shkak se nuk kam njohuri te mjaftueshme.
Si mendoni, a do te ishte Nano nje President, me aq sa ju e njihni ate si politikan?
Shume politikane ne Evrope jane rikthyer ne skenen politike. Shikoni ne skenen politike te Italise, ka shume qe terhiqen pastaj kthehen. Keto jane modele kryekeput demokratike dhe askush nuk duhet te shqetesohet nga kjo.
• Rikthimi
Per kreun e PDSH-se se Maqedonise, Arben Xhaferri rikthimi i ish-Kryeministrit Fatos Nano ne politike, eshte nje model
qe aplikohet ne te gjitha vendet e Evropes. "Keto jane modele kryekeput demokratike dhe askush nuk duhet te shqetesohet nga kjo", -shprehet Xhaferri.
• Sherret
Situata e nxehte qe po kalon politika shqiptare, sipas Xhaferrit, eshte rezultat i vitalitetit te madh qe ka shoqeria shqiptare. "Mendoj se do te kaloje edhe kjo faze, do te qetesohen gjakrat dhe do te stabilizohet demokracia dhe ne pak nga pak do t'u perngjajme shoqerive stabile demokratike evropiane"
• Marreveshja
Implementimi i Marreveshjes se Ohrit eshte nje nga qellimet e PDSH-se se Maqedonise, e drejtuar nga Arben Xhaferri. "Ne me kete ide i shikojme proceset qe duhet te perfundojne me implementim te plote te marreveshjes se Ohrit", - u shpreh Xhaferri, gjate nje interviste dhene ne News 24.
(Gazeta Shqiptare/Balkanweb)