Kontributi i Shqiptareve ne Perandorin Romake
Kontributi i Shqiptareve ne Perandorin Romake
Isha duke punuar ne Kishen e Madones ne Fort Lee, New Jerseye, si puntor i mirembajtjes se objektit ( nje pune e thjeshte ). Pas nje kohe relativishte te shkurter vjene nje njeri i moshes se shtyer, dhe me pyet se kur mund ta takoj priftin. Une i tregova. Me qe ne Anglishten time verehet se akcenti im nuk eshte Amerikane, ai me pyet se nga jam. Une i tregoj se jam Shqiptare i Kosoves. Pastaj, ai me rrefene nje historike te shkurter per disa njerze te medhenje te kombit tim. Ai flete per aktoret Bellushi dhe per perandorin Romak JUSTINIANI I PARE.
Kjo qe njihte nje njeri i huaj i rendomte per historin e Shqiptareve, nuk eshte pake. Te them te drejten, une kisha lexuar nje informacion te shkurter per kontributin e shqiptareve ne Perandorin Romake, ne nje liber informative Shqiptare - The Albanian Yellow Pages 1999. Ne kete liber jepen informata te pergjithshme, dhe ne mes tyre jane edhe disa fllash informata per kulturen tone qe titullohet - A e Keni Ditur Kete... ( Did You Know That...). E kisha lexuar se ne Perandorin Romake kane kontribuar keta Shqiptare: DIOCLETIAN, JULIAN, PROBUS, CLAUDIUS PRUBUS, CONSTANTINI MADHESHTORE, dhe njeri nder perandoret me te njohur JUSTINIANI I PARE. Si do qofte, ne ate moment kur isha duke biseduar me zotriun qe u prezentua me emrin Tony, mua nuk mu kujtuan asnjeri nga keta emrat e medhenje, dhe me erdhi shume keqe qe ai dinte dicka me shume se sa une per historine time.
A nuk eshte mekat kur tjeret dijne me shume per neve? Nuk di c'ka te them. Nje eshte e sigurte se kjo teme i takone me teper studiusve te lamive shoqerore. Une jame nje student i rendomte ne Rutgers University N.J. ku studijoj Matematiken Aplikative , dhe ndoshta nuk kam te drejte te shkruaj per nje teme kaq te madhe, por do te mundohem te jap kontributin tim. Te shkruaj per kete teme, dhe tema te ndryshme me shtyen nje shprehje Afrikane qe thote, " Nese mendoni se jeni shume i vogel te beni ndryshime, provoni te fleni me nje mushkoj ne nje dhome te mbyllur."
Meqene se kisha deshire te mbeshtetem ne shenime te mirefillta, fillova te beje disa kerkime per Justinianin I nepermes internetit ne Wikipedia, the free encyclopedia; Catholic Encyclopedia; The Columbia Encyclopedia; Definition of Justinian I by the free online.... Po ashtu ne shtepi posedoj kompletet e Enciklopedive: Britannica Encyclopedia, Compton's Encyclopedia, dhe World Book.
Si hapi i pare dhe me i rendesishem eshte te gjejme te verrteten mbi faktet qe e verrtetojne origjinen e Justiniani i pare. Kjo ka nje rendesi te madhe sepse aktiviteti i Justinianit te pare eshte mbeshtetur ne afirmimin e religjionit ortodoks, dhe ky argument i ka shtyer studiuesit te mendojne se Justiniani i pare kishte prejardhje Sllave. Nje evidence direkte qe e eleminon mundesin e Justinianit I ta kete prejardhjen Sllave gjendet ne Catholic Encyclopedia.
Te shohim se si e jepe njoftimin e jetes se Justinianit te pare. Ne shumicen e dokumenteve Justiniani i pare njihet me emrin, Flavius Anicius Julianus Justinianus. Jusiniani i pare ka lindur rreth vitit 483 ne fshatin Tauresium ( Taor ) ne Illyricum ( afer Uscup - Shkupi). Teoria se ky ka qene me prejardhje Sllave bie poshte sipas dokumentit ( Krumbacher, "Byz Litt" , 237). Justiniani i pare ka qene nip i perandorit Romake, Justin i Pare ( 518 - 527). Ky ka qene djali i motres ( Vigilantia) te Justin I. Deri sa daja i tije ishte perandore, Justiniani i pare fitoj fuqi te madhe. Justin ishte njeri plake, dhe i dobet ne trupe dhe mendje; ai gradualisht ja jep pushtetin Justinianit. Ne vitin 521, Justiniani shpallet konsull, dhe pastaj ne vitin 527 Justin vdes dhe sundimtari i vetem mbetet Justiniani.
Tridhjete e tete vitet qe sundoj Justiniani ishin vitete me brilante te nje perandorie Romake te vonshme. Me plot entuziazem punoi qe ti'a kthene Romes ate renomene qe kishte dikur. Aktiviteti i ketij njeriu te cmuar ishte shume dimenzionale dhe munde te kategorizohet si triumfues ushtarak, puntor i judikatures, aktiviteti ne ceshtjet eklesiastikale , dhe aktiviteti i arkitektures.
Justiniani i pare ishte i influencuar ne ceshtjet e sundimit nga gruaja e tije (Theodora). Justiniani i pare ishte nje i krishtere ortodoxe, dhe mundohej ta unifikon perandorin e tije nen nje fe krishtere. Ai persekutoi te krishteret heretik ( ata qe kundershtuan mesimet e Kishes) dhe paganet ( jo- te krishtere). Ne vitin 529, ai e mbylli shkollen e filozofise ne Athine te Greqise sepse ai mendonte se shkolla zhvillon mesime per paganizmin.
Sa i perket aktiviteteve te tije ushtarake, ai kishte korrur disa suksese te rendesishme. Ne fillim te viteve 530, Justiniani e fillon nje seri lufterash kunder Vandaleve, Ostrogoths, dhe Visigoths, te cilet e kishin pushtuar pjesen me te madhe te perandorise perendimore Romake ne vitet e 400-ta. Rreth viteve te 550 -ta, armata e tije arriti te kete nen kontrolle pjesen veriore te Afrikes, Italin, dhe disa pjese te Spanjes.
Nje nder gjerat shume te cmuara qe beri Justiniani ishte CODI JUSTINIAN. Justiniani i pare ishte sundimtare i Perandorise Lindore Romake prej vitit 527 deri ne vitin 565, kur edhe vdes. Justiniani komandonte dhjete njerzit me te ditur ne realmen e tije per te perpiluar koleksionin e ligjeve Romake. Ky koleksion eshte i njohur si Corpus Juris Civilis, qe do te thote Trupi i Ligjit Civil. Po ashtu eshte i quajtur Kodi Justinian, trupi i ligjeve eshte i njohur si njeri nder kontributet me madheshtore Romake qe ja dhane njerzimit. Ky kode sqarone ligjet e asaj kohe, dhe prej atehere eshte nje baze per kodet e ligjeve te vendeve te ndryshme.
Meqe ne kete shkrim e shkrova shume here emrin e ketij madheshtori, Justinian, shpresoj se ne rast bisede me njerze te huaj nuk do ta harroje kete emer te rendesishem. Besoj se eshte emer qe larteson fuqine e shpirtit te Shqiptarit, dhe meriton ta mbahet mende nga cdo shqiptar.
Isha duke punuar ne Kishen e Madones ne Fort Lee, New Jerseye, si puntor i mirembajtjes se objektit ( nje pune e thjeshte ). Pas nje kohe relativishte te shkurter vjene nje njeri i moshes se shtyer, dhe me pyet se kur mund ta takoj priftin. Une i tregova. Me qe ne Anglishten time verehet se akcenti im nuk eshte Amerikane, ai me pyet se nga jam. Une i tregoj se jam Shqiptare i Kosoves. Pastaj, ai me rrefene nje historike te shkurter per disa njerze te medhenje te kombit tim. Ai flete per aktoret Bellushi dhe per perandorin Romak JUSTINIANI I PARE.
Kjo qe njihte nje njeri i huaj i rendomte per historin e Shqiptareve, nuk eshte pake. Te them te drejten, une kisha lexuar nje informacion te shkurter per kontributin e shqiptareve ne Perandorin Romake, ne nje liber informative Shqiptare - The Albanian Yellow Pages 1999. Ne kete liber jepen informata te pergjithshme, dhe ne mes tyre jane edhe disa fllash informata per kulturen tone qe titullohet - A e Keni Ditur Kete... ( Did You Know That...). E kisha lexuar se ne Perandorin Romake kane kontribuar keta Shqiptare: DIOCLETIAN, JULIAN, PROBUS, CLAUDIUS PRUBUS, CONSTANTINI MADHESHTORE, dhe njeri nder perandoret me te njohur JUSTINIANI I PARE. Si do qofte, ne ate moment kur isha duke biseduar me zotriun qe u prezentua me emrin Tony, mua nuk mu kujtuan asnjeri nga keta emrat e medhenje, dhe me erdhi shume keqe qe ai dinte dicka me shume se sa une per historine time.
A nuk eshte mekat kur tjeret dijne me shume per neve? Nuk di c'ka te them. Nje eshte e sigurte se kjo teme i takone me teper studiusve te lamive shoqerore. Une jame nje student i rendomte ne Rutgers University N.J. ku studijoj Matematiken Aplikative , dhe ndoshta nuk kam te drejte te shkruaj per nje teme kaq te madhe, por do te mundohem te jap kontributin tim. Te shkruaj per kete teme, dhe tema te ndryshme me shtyen nje shprehje Afrikane qe thote, " Nese mendoni se jeni shume i vogel te beni ndryshime, provoni te fleni me nje mushkoj ne nje dhome te mbyllur."
Meqene se kisha deshire te mbeshtetem ne shenime te mirefillta, fillova te beje disa kerkime per Justinianin I nepermes internetit ne Wikipedia, the free encyclopedia; Catholic Encyclopedia; The Columbia Encyclopedia; Definition of Justinian I by the free online.... Po ashtu ne shtepi posedoj kompletet e Enciklopedive: Britannica Encyclopedia, Compton's Encyclopedia, dhe World Book.
Si hapi i pare dhe me i rendesishem eshte te gjejme te verrteten mbi faktet qe e verrtetojne origjinen e Justiniani i pare. Kjo ka nje rendesi te madhe sepse aktiviteti i Justinianit te pare eshte mbeshtetur ne afirmimin e religjionit ortodoks, dhe ky argument i ka shtyer studiuesit te mendojne se Justiniani i pare kishte prejardhje Sllave. Nje evidence direkte qe e eleminon mundesin e Justinianit I ta kete prejardhjen Sllave gjendet ne Catholic Encyclopedia.
Te shohim se si e jepe njoftimin e jetes se Justinianit te pare. Ne shumicen e dokumenteve Justiniani i pare njihet me emrin, Flavius Anicius Julianus Justinianus. Jusiniani i pare ka lindur rreth vitit 483 ne fshatin Tauresium ( Taor ) ne Illyricum ( afer Uscup - Shkupi). Teoria se ky ka qene me prejardhje Sllave bie poshte sipas dokumentit ( Krumbacher, "Byz Litt" , 237). Justiniani i pare ka qene nip i perandorit Romake, Justin i Pare ( 518 - 527). Ky ka qene djali i motres ( Vigilantia) te Justin I. Deri sa daja i tije ishte perandore, Justiniani i pare fitoj fuqi te madhe. Justin ishte njeri plake, dhe i dobet ne trupe dhe mendje; ai gradualisht ja jep pushtetin Justinianit. Ne vitin 521, Justiniani shpallet konsull, dhe pastaj ne vitin 527 Justin vdes dhe sundimtari i vetem mbetet Justiniani.
Tridhjete e tete vitet qe sundoj Justiniani ishin vitete me brilante te nje perandorie Romake te vonshme. Me plot entuziazem punoi qe ti'a kthene Romes ate renomene qe kishte dikur. Aktiviteti i ketij njeriu te cmuar ishte shume dimenzionale dhe munde te kategorizohet si triumfues ushtarak, puntor i judikatures, aktiviteti ne ceshtjet eklesiastikale , dhe aktiviteti i arkitektures.
Justiniani i pare ishte i influencuar ne ceshtjet e sundimit nga gruaja e tije (Theodora). Justiniani i pare ishte nje i krishtere ortodoxe, dhe mundohej ta unifikon perandorin e tije nen nje fe krishtere. Ai persekutoi te krishteret heretik ( ata qe kundershtuan mesimet e Kishes) dhe paganet ( jo- te krishtere). Ne vitin 529, ai e mbylli shkollen e filozofise ne Athine te Greqise sepse ai mendonte se shkolla zhvillon mesime per paganizmin.
Sa i perket aktiviteteve te tije ushtarake, ai kishte korrur disa suksese te rendesishme. Ne fillim te viteve 530, Justiniani e fillon nje seri lufterash kunder Vandaleve, Ostrogoths, dhe Visigoths, te cilet e kishin pushtuar pjesen me te madhe te perandorise perendimore Romake ne vitet e 400-ta. Rreth viteve te 550 -ta, armata e tije arriti te kete nen kontrolle pjesen veriore te Afrikes, Italin, dhe disa pjese te Spanjes.
Nje nder gjerat shume te cmuara qe beri Justiniani ishte CODI JUSTINIAN. Justiniani i pare ishte sundimtare i Perandorise Lindore Romake prej vitit 527 deri ne vitin 565, kur edhe vdes. Justiniani komandonte dhjete njerzit me te ditur ne realmen e tije per te perpiluar koleksionin e ligjeve Romake. Ky koleksion eshte i njohur si Corpus Juris Civilis, qe do te thote Trupi i Ligjit Civil. Po ashtu eshte i quajtur Kodi Justinian, trupi i ligjeve eshte i njohur si njeri nder kontributet me madheshtore Romake qe ja dhane njerzimit. Ky kode sqarone ligjet e asaj kohe, dhe prej atehere eshte nje baze per kodet e ligjeve te vendeve te ndryshme.
Meqe ne kete shkrim e shkrova shume here emrin e ketij madheshtori, Justinian, shpresoj se ne rast bisede me njerze te huaj nuk do ta harroje kete emer te rendesishem. Besoj se eshte emer qe larteson fuqine e shpirtit te Shqiptarit, dhe meriton ta mbahet mende nga cdo shqiptar.
Arkiv për lexim. Datat janë datat e postimit në forumin origjinal. Titujt mund të jenë të shkurtuar nga sistemi i vjetër. Adresat elektronike dhe IP-të janë fshehur.