BRAKTISUR
BRAKTISUR
SAMI GJOKA
Marre nga vellimi “Rrefime Shqiptare”
- Epo me keto ment qe ke ti beqare do mbetesh!
Kishte zjarre, aq zjarre ne sy sa cigaren mund te ndezesh.
Kurre se pata degjuar zerin e saj te ishte kaq I huaj- vrer I nje shpirt kaq te
lig. Aty pashe se nena ime ishte grua si gjithe grate e botes, qe kur e vret
atje ku nuk e pret, behet qe o zot na ruaj.
- Nuk dua grua!
Ajo ka frike. Ka frike e ka merak per mua. Ndaj flet atje pas gardhit me
komshinjte vesh me vesh. E ku di une cderdellit e me lavdron mua. Se do nuse
elbete. Po kur iken qe andej vjen e nuk me lene nje fjale pa me share e pa me
fyer.
Cfaj kam une qe zdua grua?
- Librat, librat,- ze ankohet,- ato t’I nxoren ment e kokes.
Nenes i kumbon ne veshe zeri qe s’ka ze akoma, “ Cte flet goja para mendjes,
kur e di qe ste shkon fjala moj e shkrete!”
“Do te marr per cunin tim!”
“Neno, s’jam me prona jote. Iken vane ato kohra kur me nxirrje gjak nga hundet
dhe mi flisje gjithe mehalles se nuk ishte puna e tyre se cfare beje ti mua.
Qesh femi kur me trajotve si te isha prona jote”. Por nuk flas, e le te
vjelle.
- A mos kujton se po rinohesh. – Ajo gati sa spo qane. - Shko me thote ne
dhomen tende, kalbu neper shkresurina!
Nga inati as nuk lexoj e as nuk shkruaj per ore te tera.
Peshoj koken mbi berryla. Me ngjan vetja si mezat, lidhur shelgut ku po sjellin
lopen qe kerkon te mbarrset. Dhe nga qe zdi me ke te flas, se si mund te flas
keq per familjen time, shkruaj vargje qe I gris, I shkarravis, se me vjen turp
nga vetja ime.
Me vjen gjume e as me flihet.
E shkatrrova veten time nate per nate pa gjume.
Keshtu si kam nisur do jetoj shume pak.
Jame rrudhosur e jam plakur kesaj stine sa per pese a gjashte vjet.
Ngaqe zdua te flas, se as kam me ke te flas, rri lexoj. E kur lexoj iki nga
bota qe me rrethon, iki nga familja ime qe me lutet te martohem, iki nga vetja
ime qe brengoset, por kurre nuk hakerrehet, e mbaj mllefin brenda meje.
Sa shume kam lexuar!
Kam shtegetuar neper te gjithe boten, kam vozitur ne te gjitha kohrat qe njeh
bota ne te shkruar.
Kthehem nga lundrime, per ne token time. U theme lamtumire grekeve te lashte.
Jam liqen I fryer nga mijra perrenj; dua te shperthej, shperthej ne vershime, si
rrekez ze fill malit atje lart e rritem rrembimthi shkoj me oshetime, zbres I
turbulluar, poshte ne lugine edhe ndal nxitimin fushes atje poshte ku ska thare
ende bryma e mengjezit.
Kam lexuar shume e dua te shkruaj.
Marr lapsin ne duar.
Bota flene.
Une me enderra jetoje.
“Nder qytete ku s’kam shkuar, neper plazhe ku do shkoj, njerezit do me kene nder
duar”.
Prita kot. Me dite kam pritur, me jave, me muaj. Here pas here me vijne letra
nga Tirana. Asnje gje nuk kam botuar. Me thone se nuk kam aftesi te pasqyroj
boten qe se kam pare kurre te jete ndryshe nga c’kam shkruar, larg zymtise
imagjinare qe ka mbushur prozen time. Proza ime vetem lodh pastrueset qe
zbrasin kosha nen tavolina gazetaresh.
Tash qe shkollen nuk ma dhane, tash qe zune e rrudhen syte, shkuan edhe vane
pretendimet e mia. Tani edhe nje fshesaxheshe te ma japin do ta marre per
grua. Se nuk u bera e zdo te behem kurre shkrimtar I madh, njeri I degjuar.
Dua gjume.
Pa gjume duroj.
E prap rri e shkruaj.
Po kur nata e enderrave te rrema iken edhe ngrihet Dielli lart mbi breg, kanali,
balta e lopata prêt; lopata llucit hyn e ngel se lodhur jam e s’kam fuqi, se
koke s’vura mbi jastek, se gjume zvura hic ne sy.
E qe pertej me ze te larte, gjithe bota qesh e ben shamate, sa me s’kuptoje e
nuk e di si ka hare ne mizori? Nuk eshte jo si mundet te jete kjo bote, bota e
vertete, kam frike se jam krejt fillikat, c’hyjni me hodhi qe nga lart, kushedi
se cprova bejne me mua. Nga c’qiell valle do jem debuar? Syzet e mia jane te
errata. Bota ime eshte e zymte.
Me mirren ment.
Trupin tim prek, shtrengoje me duar, pickoj me thonj. Dua te bindem qe jetoje,
qe nuk jam hije si cjane hije njerzit e tjere qe kam perreth.
Me mirren ment.
Do te dal nga ky kanal, do te shkoj e do te fle, e zdo te ngrihem qe nga shtarti
nje jave rresht.
Kurre me zdo te ze libra me duar. Do t’i flak e do t’I djeg librat qe kam
shkruar.
Iken muaj shkuan vite, librat qe kam shkruar myken ne syndyqe.
Se mbaj mend me Homerin. Harrove kush e pati vjedhur zemren e Helenes. Tani
degjoje Merin, kur ma ve mbi sup hostenin dhe rrefen si pati vjedhur vezet e
komshiut.
Tani bota s’qesh me mua. Jemi bere si mish e thua brenda matufepsjes sone.
Brohorasim rrahim duart kur xhadese kalojne makina me kuadro qe nga rrethi.
“Rrofte Partia”.
Dhe jam ulur si palco prap nje dite, shkrova e me vete qesha me gjith shpirt si
ate palaco shkrim ma kane vene ne faqe te pare te gazetes.
Nga kanali me kane nxjerre e me thane se nuk kam lindur per kanale. Kryetari me
ka marre me makine, brigadieret ne bufe me japin kafe. Tani shkruaj dit per
dite per ta ne gazeta.
Por ce do qe ra termeti, filloi zhurma nga qyteti, u be pluhur e pisllek gjithe
Shqiperia.
Djemte lane shetrit nder ara, edhe moren vrap ne Durres. Iken e u harruan neper
dete. Kemi mbetur si te mjere. Mua sa me paten dhene nje test Partie.
Portat e shtepive me nuk hapen, ujrat neper puse qelben pu u pire. Ne sallonet
e shtepive ngriten cerdha grencat, mbine ferrecka neper kopshte e hardhive
kacavirren gjaperinj.
Gjysma fshatit tim ka ikur pertej detit. I kam vjelur frutet neper kopshte, I
kam mbledhur delet neper kodra I kam shitur falas ne qytet. E me frutat qe kam
vjedhur nga ata bera leket per te blere shtepite e tyre, se ata bosh I kane
shtepite e kur shtepite jane bosh, kalben dyert, edhe muret plasariten para
kohe.
Dhjet mije leke te reja nje shtepi; gjysma fshatit eshte prona ime.
Zbriten qe nga malet malesoret.
I kam shitur I kam bere me shtepi. I kam bere te gjithe me toka.
Gjysma pronave qe kam blere me ka ikur. I kam future paret nen dyshek.
Nen dyshek kam gjetur librat qe dikur kam shkruar. I kam marre leket e I mora
librat dhe kam shkuar rishtas ne Tirane. As nje presje skan guxuar te me
heqin. I mbarove leket I botova librat. Librat me kane mbetur neper thase. E
kush ka koh te lexoj librat qe jane zverdhur, e kan zene myk neper thase?
Proza ime eshte gjithe e idhet.
Une qe mora rruget per tu rritur, kur nuk qesh rritur ende shoh si mpakem,
mblidhem, zvogelohem I harruar nga nje tjetr kohe.
Thaset mbushur prap me libra, para kembesh mbaj per tryeze, ku cdo nate shkruaj
rraskapitur, historine time qe si hyn e ska pse t’I hyje kujt ne pune.
Kjo eshte proza ime.
Zymtesi e idhtesi e jetes sime, mbetur fukara ne fund te botes, ku as vjen drite
as vijne makina, ku me mbeten syte pertej portes se mos ndoshta del nga varri
nena dhe komshinjt I pyet mos u ndodhet ndonje femer qe I erdhi koha me nje
djale te plakur te martohet.
Marre nga vellimi “Rrefime Shqiptare”
SAMI GJOKA
703-538-1113
SAMI GJOKA
Marre nga vellimi “Rrefime Shqiptare”
- Epo me keto ment qe ke ti beqare do mbetesh!
Kishte zjarre, aq zjarre ne sy sa cigaren mund te ndezesh.
Kurre se pata degjuar zerin e saj te ishte kaq I huaj- vrer I nje shpirt kaq te
lig. Aty pashe se nena ime ishte grua si gjithe grate e botes, qe kur e vret
atje ku nuk e pret, behet qe o zot na ruaj.
- Nuk dua grua!
Ajo ka frike. Ka frike e ka merak per mua. Ndaj flet atje pas gardhit me
komshinjte vesh me vesh. E ku di une cderdellit e me lavdron mua. Se do nuse
elbete. Po kur iken qe andej vjen e nuk me lene nje fjale pa me share e pa me
fyer.
Cfaj kam une qe zdua grua?
- Librat, librat,- ze ankohet,- ato t’I nxoren ment e kokes.
Nenes i kumbon ne veshe zeri qe s’ka ze akoma, “ Cte flet goja para mendjes,
kur e di qe ste shkon fjala moj e shkrete!”
“Do te marr per cunin tim!”
“Neno, s’jam me prona jote. Iken vane ato kohra kur me nxirrje gjak nga hundet
dhe mi flisje gjithe mehalles se nuk ishte puna e tyre se cfare beje ti mua.
Qesh femi kur me trajotve si te isha prona jote”. Por nuk flas, e le te
vjelle.
- A mos kujton se po rinohesh. – Ajo gati sa spo qane. - Shko me thote ne
dhomen tende, kalbu neper shkresurina!
Nga inati as nuk lexoj e as nuk shkruaj per ore te tera.
Peshoj koken mbi berryla. Me ngjan vetja si mezat, lidhur shelgut ku po sjellin
lopen qe kerkon te mbarrset. Dhe nga qe zdi me ke te flas, se si mund te flas
keq per familjen time, shkruaj vargje qe I gris, I shkarravis, se me vjen turp
nga vetja ime.
Me vjen gjume e as me flihet.
E shkatrrova veten time nate per nate pa gjume.
Keshtu si kam nisur do jetoj shume pak.
Jame rrudhosur e jam plakur kesaj stine sa per pese a gjashte vjet.
Ngaqe zdua te flas, se as kam me ke te flas, rri lexoj. E kur lexoj iki nga
bota qe me rrethon, iki nga familja ime qe me lutet te martohem, iki nga vetja
ime qe brengoset, por kurre nuk hakerrehet, e mbaj mllefin brenda meje.
Sa shume kam lexuar!
Kam shtegetuar neper te gjithe boten, kam vozitur ne te gjitha kohrat qe njeh
bota ne te shkruar.
Kthehem nga lundrime, per ne token time. U theme lamtumire grekeve te lashte.
Jam liqen I fryer nga mijra perrenj; dua te shperthej, shperthej ne vershime, si
rrekez ze fill malit atje lart e rritem rrembimthi shkoj me oshetime, zbres I
turbulluar, poshte ne lugine edhe ndal nxitimin fushes atje poshte ku ska thare
ende bryma e mengjezit.
Kam lexuar shume e dua te shkruaj.
Marr lapsin ne duar.
Bota flene.
Une me enderra jetoje.
“Nder qytete ku s’kam shkuar, neper plazhe ku do shkoj, njerezit do me kene nder
duar”.
Prita kot. Me dite kam pritur, me jave, me muaj. Here pas here me vijne letra
nga Tirana. Asnje gje nuk kam botuar. Me thone se nuk kam aftesi te pasqyroj
boten qe se kam pare kurre te jete ndryshe nga c’kam shkruar, larg zymtise
imagjinare qe ka mbushur prozen time. Proza ime vetem lodh pastrueset qe
zbrasin kosha nen tavolina gazetaresh.
Tash qe shkollen nuk ma dhane, tash qe zune e rrudhen syte, shkuan edhe vane
pretendimet e mia. Tani edhe nje fshesaxheshe te ma japin do ta marre per
grua. Se nuk u bera e zdo te behem kurre shkrimtar I madh, njeri I degjuar.
Dua gjume.
Pa gjume duroj.
E prap rri e shkruaj.
Po kur nata e enderrave te rrema iken edhe ngrihet Dielli lart mbi breg, kanali,
balta e lopata prêt; lopata llucit hyn e ngel se lodhur jam e s’kam fuqi, se
koke s’vura mbi jastek, se gjume zvura hic ne sy.
E qe pertej me ze te larte, gjithe bota qesh e ben shamate, sa me s’kuptoje e
nuk e di si ka hare ne mizori? Nuk eshte jo si mundet te jete kjo bote, bota e
vertete, kam frike se jam krejt fillikat, c’hyjni me hodhi qe nga lart, kushedi
se cprova bejne me mua. Nga c’qiell valle do jem debuar? Syzet e mia jane te
errata. Bota ime eshte e zymte.
Me mirren ment.
Trupin tim prek, shtrengoje me duar, pickoj me thonj. Dua te bindem qe jetoje,
qe nuk jam hije si cjane hije njerzit e tjere qe kam perreth.
Me mirren ment.
Do te dal nga ky kanal, do te shkoj e do te fle, e zdo te ngrihem qe nga shtarti
nje jave rresht.
Kurre me zdo te ze libra me duar. Do t’i flak e do t’I djeg librat qe kam
shkruar.
Iken muaj shkuan vite, librat qe kam shkruar myken ne syndyqe.
Se mbaj mend me Homerin. Harrove kush e pati vjedhur zemren e Helenes. Tani
degjoje Merin, kur ma ve mbi sup hostenin dhe rrefen si pati vjedhur vezet e
komshiut.
Tani bota s’qesh me mua. Jemi bere si mish e thua brenda matufepsjes sone.
Brohorasim rrahim duart kur xhadese kalojne makina me kuadro qe nga rrethi.
“Rrofte Partia”.
Dhe jam ulur si palco prap nje dite, shkrova e me vete qesha me gjith shpirt si
ate palaco shkrim ma kane vene ne faqe te pare te gazetes.
Nga kanali me kane nxjerre e me thane se nuk kam lindur per kanale. Kryetari me
ka marre me makine, brigadieret ne bufe me japin kafe. Tani shkruaj dit per
dite per ta ne gazeta.
Por ce do qe ra termeti, filloi zhurma nga qyteti, u be pluhur e pisllek gjithe
Shqiperia.
Djemte lane shetrit nder ara, edhe moren vrap ne Durres. Iken e u harruan neper
dete. Kemi mbetur si te mjere. Mua sa me paten dhene nje test Partie.
Portat e shtepive me nuk hapen, ujrat neper puse qelben pu u pire. Ne sallonet
e shtepive ngriten cerdha grencat, mbine ferrecka neper kopshte e hardhive
kacavirren gjaperinj.
Gjysma fshatit tim ka ikur pertej detit. I kam vjelur frutet neper kopshte, I
kam mbledhur delet neper kodra I kam shitur falas ne qytet. E me frutat qe kam
vjedhur nga ata bera leket per te blere shtepite e tyre, se ata bosh I kane
shtepite e kur shtepite jane bosh, kalben dyert, edhe muret plasariten para
kohe.
Dhjet mije leke te reja nje shtepi; gjysma fshatit eshte prona ime.
Zbriten qe nga malet malesoret.
I kam shitur I kam bere me shtepi. I kam bere te gjithe me toka.
Gjysma pronave qe kam blere me ka ikur. I kam future paret nen dyshek.
Nen dyshek kam gjetur librat qe dikur kam shkruar. I kam marre leket e I mora
librat dhe kam shkuar rishtas ne Tirane. As nje presje skan guxuar te me
heqin. I mbarove leket I botova librat. Librat me kane mbetur neper thase. E
kush ka koh te lexoj librat qe jane zverdhur, e kan zene myk neper thase?
Proza ime eshte gjithe e idhet.
Une qe mora rruget per tu rritur, kur nuk qesh rritur ende shoh si mpakem,
mblidhem, zvogelohem I harruar nga nje tjetr kohe.
Thaset mbushur prap me libra, para kembesh mbaj per tryeze, ku cdo nate shkruaj
rraskapitur, historine time qe si hyn e ska pse t’I hyje kujt ne pune.
Kjo eshte proza ime.
Zymtesi e idhtesi e jetes sime, mbetur fukara ne fund te botes, ku as vjen drite
as vijne makina, ku me mbeten syte pertej portes se mos ndoshta del nga varri
nena dhe komshinjt I pyet mos u ndodhet ndonje femer qe I erdhi koha me nje
djale te plakur te martohet.
Marre nga vellimi “Rrefime Shqiptare”
SAMI GJOKA
703-538-1113
Arkiv për lexim. Datat janë datat e postimit në forumin origjinal. Titujt mund të jenë të shkurtuar nga sistemi i vjetër. Adresat elektronike dhe IP-të janë fshehur.