ËNDRRAT

Sipas Charls McGhee, gjumi eshte nje misteri sepse ne dijme shu
per te. Shumica nga ne do te befasohen kur e kuptojne sa kohe kalojme
duke fjetur. Ne kalojme nje kohe te njejte duke fjetur me kohen qe punojme.
Nese supozojm se nje njeri jeton shtatedhjete vite, ai ose ajo i kalon
njezete vite duke fjetur. Po ashtu, njeriu i kalon pese vite duke endrruar
( McGhee, 2 ).

Edhe pse njeriun gjithmon e ka brengosur si ti kuptoj endrrat, ai ose ajo dine
shum pak rrethe tyre. Ne mesin e legjendave te Indianeve te Amerikes,
egsistone nje prralle te nje popull i varfer dhe i hershem i cili nuk kishte ditur si
te jetoje. Nje njeri autoritative i atij populli i preferon atyre te shkojne te flejne
dhe te gjejne fuqine e tyre ne enderr. Ai thote,"Cfare do kafshe qe ju paraqitete
ne enderren tuaj, degjone dhe lutjuni." Tregimi perfundon per fuqine e njerzev
te pare qe e gjejne me anen e endrres. ( Katz 13)

Une jam kurioze te dije dicka me teper per endrrat sepse shume here endrrat
e mija parashohin disa raste te vogla te cilat me ndodhin ne jeten time. Per
shembull, nese une nuk e kame pare ndonje shoke nje kohe te gjate dhe e
shoh ne enderr, pas nje kohe te shkurter e takoje ne jeten reale. Po ashtu
nganjehere shohe enderr dicka te rendesishem dhe ajo behet e verrtete. Ne
anen tjeter shoh disa endrra te cilat nuk jane te lidhura me zgjidhjet e munshme
dhe te verrteta. Ndoshta te gjitha endrrat e kane kuptimin e verrtete, por ne
nuk dijm ti interpretojme ato.

Gjate gjithe historise se njeriut jane bere perpjekje ne drejtim te interpretimit te
endrrave. Permbajtja e endrrave sipas Sigmund Freud eshte e ndare ne dy
grupe te medha: a) Manifesti i kuptimit te endrres eshte kontakti siperfaqesore
i endrres, te cilat mbajne simbole qe e shtremberojne dhe ja humbin kuptimin
te verrtetes. b) Kuptimi i endrres Latente eshte kuptimi i pavetedijshem dhe i
verrtete i endrres (172).

Endrrat sipas Freud perfaqesojne deshirat e fshehta dhe te pavetedijshem.
Edhe pse ketu termi deshire e ka kuptimin e knaqesise, ne enderr me teper jane
prezente dhimbjet dhe gjerat e pa deshiruara se sa kenaqesia. Dy zonja, Sarah
Weed dhe Florence Hall kane bere nje kerkim per distresin dhe diskomfortin ne
enderr. Ato kane gjetur se 58% e endrrave jane te pa pajtushme dhe te
pakendshme, ndersa vetem 26% jane te kendshme ( kjo eshte sikurse jeta).
Perveqe endrrave te pa kendshme jane edhe endrrat e ankthit (anxiety), ku
shimica e femijeve jane te gjahtuar nga keto lloje endrrash.

Nje femije qe e tregone endrren spontanishte, ai po ashtu e barte me vete nje
mesazhe.Kjo nuk duhet te injorohet, por duhet ti pergjigjemi me nje menyre te
mire. Endrrat e femijeve nuk eshte mire ti interpretojme ne menyre intelektuale
para tyre. Cka zakonishte femija ka nevoje eshte ngrohtesia, sigurimi direkte qe
ata te ndihen gjithmone te pa rrezikuar. Mesazhet e kqija te endrres te femijet
eshte absenca e kujdesit ndaje tyre. Kjo ndodhe kur prinderit jane te nxanun dhe
nuk kane kohe te kujdesen per femije, dhe kjo ndodhe kur linde femiu i dyte
etj (Katz 61).

Enderrat varen nga deshirat e fshehura gjate tere periodes se jetes te njeriut.
Te supozojme se dikush sheh enderr se prinderit i vdesin. Ai ose ajo nuk
deshiron te shoh prinderit te vdekur. Nese shiqojme shkurtazi ne kohen e
tashme nuk egzistone ndonje shkake per deshirat e pa kuptimta. Per kete
lloje endrre Freud ka nje sqarim te jashtezakonshem. Ai mendone se endrruesi
ne kohen e tashme nuk e ka ndonje deshire te tille per vdekjen e prinderve.
Sidoqofte ne te kaluaren endrruesi ka pasur deshire qe prinderit ti vdesin,
atehere kur ka qene femije. Ketu ka arsye te ndryshme. Pase lindjes se
femiut te dyte aty eshte konkurenca ne mes femijeve. Femijet nganjehere
ndiejne nevoje te kene liri per marrdhenje seksuale te pa kontrolluar kur jane ne
moshen e pubertetit, dhe keta kane deshire te lirohen nga prinderit ne nje forme
paqesore; kjo do te thote ketu linde deshira qe te ju vdesin prinderit ne menyre
natyrale. Pas nje kohe te gjate, deshira e fshehur del ne skene. Endrruesi
eshte i friguar deri ne vdekje nga deshira e tije e harruar ( Freud 176).

Interpretimi i endrrave nuk eshte plotesishte i sakte ne perkthimin e tyre, por
psikologet kan bere disa hapa te rendesishem ne sqarimin e kuptimit te
endrres. Sipas disa shkenctareve te psikologjise endrrat jane perfaqesues
te mendimeve. Ne e dijme se endrrat jane produkte i mendjes tone, mirpo ne
nuk e dijme se si jane krijuar sepse ne nuk kemi nen kontrollin tone te plote.
Paradoksalishte, ne edhe endrrat jemi dy elemente te ndryshme (McGhee 133).

Realishte, ne nuk e dijme se cka ndodhe ne gjume dhe ne endrra, por nje gje
eshte shume e sigurt. Disa endrra jane te mbeshtetura ne te verrteten, dhe
disa endrra e shtremberojne te verrteten. Derisa ne jemi ne gjume, vetedija e
jone nuk eshte plotesishte e fokusuar ne imigjet e endrres. Pra ne nuk dijme se
cka ndodhe ne endrrat tona. Nje hape i mire per zgjidhjen e kesaj misterie eshte
mesazhi i Charles McGhee kur thote, " Per ti kuptuar endrrat me mire, mos fleni
gjate endrrimit."

Ne vitin 1950 eshte zbuluar gjumi - REM nga shkenctaret e psikologjise. Kjo
ndodhe kur levizja e syve behet shume shpejte sikurse ne aktivitete ditore.
gjate kesaj kohe endrrat mbahen ne memory me lehte, ndersa gjate gjumit te
zakonshem endrrat harrohen me shpejte. Endrrat nuk jane edhe aq te kqija
ato na paisin nganjehere me ide kreative. Shkenctari Kekule von Stradonitz
ka pasur veshtersi te gjeje strukturen e molekules se benzenit, dhe ka pare
enderr qe nje gjarper e ka kafshuar bishtin e vete. Kur eshte zgjuar, ai e ka
kuptuar se benzena e ka strukturen e unazes ( Britannica). Megjithe ate
endrrat nuk jane aq te keqija.

Referencat:

The Interpretation of Dreams, Sigmund Freud

Dreams are your Trusted Friends, Joseph Katz

Stop Sleeping through your Dreams, Charles McGhee

Britannica






m pake