SPHINX
SPHINX (SFINKS)
Sphinx (sfinks) eshte nje statu e koheve antike e cila ka nje thesar te madhe misterish. Sphinx eshte
nje monument me trup luani dhe me koke njeriu. Kjo statu me pare eshte ndertuar ne Egjipt nga mbreterit e tyre, dhe me vone keto lloj statush jane ndertuar edhe ne pjeset tjera te Afrikes, Azise, dhe Evropes ku existon nje numer i tyre.
Sphinxi me i fameshmi dhe me i madhi eshte Sphinxi i Gizes, i cili gjendet ne Banken perendimore prane lumit Nile eshte i drejtuar me koke ne drejtim te Lindjes. Nen trupin e Sphinxit gjendet nje tempull cka jep te kuptojm se Sphinxi ka qene i shenjet. Koka e Sphinxit madheshtore besohet se eshte koka e faraonit Khafra ( i njohur sipas versionit Helenoid Chephren) ndertimi i te cilit daton qyshe nga Dinastia e katert ne vitet 2723 para Krishtit - 2563 para Krishtit. Sipas nje hipoteze mendohet se Sphinxet kane existuar para kohes se historise do te thot para 5000 viteve.
Sphinxi i Gizes ka nje gjatesi prej 73.5 metrave. Ne menyre origjinale eshte e skulpturuar nga shkembinjet e
Limstonit,dhe gjate tere historise nje pjese e tije ka qene e mbuluar me rere (zalle). Sipas statistikave te
regjistruara per pastrimin e Sphinxit datojne ne dinastin e 18 -te kur nje prince me vone behet faraoni
Thutmose i IV; ai dha urdher qe te largohet rera per rreth monumentit (Sphinx). Kjo ka ndodhur pasi qe princi
ka pare enderr se nese ky e pastron Sphinxin do te behet Faraone cka nje gje e tille edhe eshte realizuar.
Emri i krijeses mitologjike me koke njeriu dhe me trup luani qe eshte e prezentuar ne Artin dhe legjenden
Egjptase dhe Greke eshte Sphinx. Fjala Sphinx rrjedhe nga folja gramatikore Greke Sphingein qe do te thote
te lidhesh ose te shtypesh (ndrydhje). Kjo fjale nuk eshte e mbeshtetur ne mitologji. Ne internet ka te dhanuna se fjala Greke Sphinx kur perkthehet ne gjuhen Amerikane do te thote Straggler ( shqipto shtragller) e cila e ka kuptimin kur dikush mbetet mbrapa. Me duket se me zyretar eshte versioni i pare sepse eshte i marrur nga
Britannica ( libri enciclopedike).
Sipas legjendes Sphinx nga Boeotian Thebes eshte i njohur per terrorizimin e njerzve. Sphinx i ka pyetur
njerzet, a dijne ta zgjidhin nje enigme. Nese njerzit nuk e kane ditur pergjigjejen, Sphinx i ka mbytur ata.
Enigma ka qene kesi soj ," Cka eshte dicka qe ka nje ze, ka kater kembe, dy kembe, dhe tri kembe ?" Pergjigjeja e pa sakte, njerzve ju ka kushtuar me koke. Oedipus ka dhene pergjigjejen e sakte. Ai thot njeriu e ka nje ze, kur eshte foshnje ece me kater kembe, kur rritet ece me dy kembe, dhe kur plaket ece me tri kembe.
Me qe njeriu e zgjidhi enigmen, Sphinx e mbyte veten. Pas ketij tregimi, legjenda rritet dhe krijohet bindja se Sphinx ka qene i gjithe dijshem.
Ne boten Greke monumenti i Sphinxit paraqitet ne vitin 1600 para Krishtit. Ne Krete te Greqise, Sphinx ka pasur disa ndryshime me Sphinxin e Egjiptit. Sphinxi Greke ka pasur krahe dhe disa ndryshime tjera, ndersa qellimi i ndertimit ka qene i ndryshem prej atij Egjiptas. Eshte me randesi te permendet se koka e Sphinxit Greke ka pasur koke femre, ndersa Sphinxi Egjiptas ka pasur koke mashkulli.
Te analizojme edhe njehere cka thote mitologjia per Sphinxin. Mitologjia thote, Sphinx ka qene i gjithedijshem. Kjo eshte me nje interese te vecant ta dijme sepse edhe Shkenca moderne mendon se Sphinxi i Gizes mbane ne vete nje dituri te qualitetit te lart. Dituria e Atlantisit ( qytet i lashte, mendohet qe ka pasur nje teknologji te qualitetit te larte) mund te existoj ne tempullin e Sphinxit. A nuk duket kjo si nje ide e filmave fantastiko-shkencor, apo prap tingellon si nje mitologji e kohes bashkekohore? Kjo eshte afer te verrtets sepse sipas Egjiptiologeve te Amerikes te cilet kane bere disa projekte te brendise se Sphinxit me kompjuter, mendohet se tempulli ne muret e veta ka pasur shkrime me ide te ndryshmen dhe te persosura, ndersa me ndihmen e teknolgjise moderne kane verrtetuar se ne brendi gjendet nje hapsire. Shkenctaret Amerikan besojn se tempulli brenda Sphinxit eshte i zhvendosur me poshte ne thellesi te tokes per shkak te aktiviteteve tektonike, ndersa autoritetet e Egjiptit nuk i besojne kesaj teorie.
Ne programin dokumentar " Gjurmimet e pasqaruara" ( Encounter with the Unexplained) Kjo ceshtje eshte elaburuar me hollesishte. Me qe Sphinx eshte monument nacional i Egjiptit, Shkenctaret Amerikane kane kerkuar lejen nga autoritet Egiptase per hulumtimin e ketij tempulli. Autoritetet Egjiptase jane kunder punimeve per hulumtimin e tempullit. Egjiptologu i famshem Egjptas Dr. Zahi Hawass ( pergjegjes i monumenteve historike te Egjiptit) arsytohet me faktin se ne brendi mund te kete ndonje carje e tokes apo hapsire e vogel natyrore, por eshte e pamundur te kete ndonje dhome cfare pohojne Egjiptologet Amerikane. Me tej Dr. Hawass shtone, ne i kemi mundesuar Ekipit Amerikan te beje gjurmime por ata nuk kan gjetur asgje. Amerikanet e pranojne se kjo eshte e verrtete por koha ka qene e shkurter dhe experteve ju nevojitet nje kohe me e gjate per te gjurmuar.
Dr. Zahi Hawass ne kete raste e margjinalizon mundesin se Sphinxi ne brendin e vete mbane sekrete. Ne nje interviste ne Nova Onlain Advenqer (NOVA Online Adventure) Dr. Hawass thote," Ne Egjpte ne njohim vetem 30% te asaj cka permbajn monumentet ; rera e Egjptit ka shume sekrete." Si duket Egjiptasit frigohen se sekretet e Sphinxit do ta ndryshojne historin e Egjiptit. Egjiptasit nuk kane nevoje te frigohen sepse Sphinxi i fuqishem me siguri se do ta ndryshoj historin e tere botes, deri atehere e verrteta do te qendroj nen reren e Egjiptit dhe nen mbrojtjen e Sphinxit te gjithedijshem, i cili kesaj radhe prete ta fitoj betejen kunder njeriut.
Dr Zahi Hawass
(Egjiptologe dhe pergjegjes per monumentet historike te Egjiptit)
libri me i ri i tij eshte " The Secrets of the Sphinx : Restoration Past and Present " (American University in Cairo Press 1998)
Ju faleminderit, Duli.
Sphinx (sfinks) eshte nje statu e koheve antike e cila ka nje thesar te madhe misterish. Sphinx eshte
nje monument me trup luani dhe me koke njeriu. Kjo statu me pare eshte ndertuar ne Egjipt nga mbreterit e tyre, dhe me vone keto lloj statush jane ndertuar edhe ne pjeset tjera te Afrikes, Azise, dhe Evropes ku existon nje numer i tyre.
Sphinxi me i fameshmi dhe me i madhi eshte Sphinxi i Gizes, i cili gjendet ne Banken perendimore prane lumit Nile eshte i drejtuar me koke ne drejtim te Lindjes. Nen trupin e Sphinxit gjendet nje tempull cka jep te kuptojm se Sphinxi ka qene i shenjet. Koka e Sphinxit madheshtore besohet se eshte koka e faraonit Khafra ( i njohur sipas versionit Helenoid Chephren) ndertimi i te cilit daton qyshe nga Dinastia e katert ne vitet 2723 para Krishtit - 2563 para Krishtit. Sipas nje hipoteze mendohet se Sphinxet kane existuar para kohes se historise do te thot para 5000 viteve.
Sphinxi i Gizes ka nje gjatesi prej 73.5 metrave. Ne menyre origjinale eshte e skulpturuar nga shkembinjet e
Limstonit,dhe gjate tere historise nje pjese e tije ka qene e mbuluar me rere (zalle). Sipas statistikave te
regjistruara per pastrimin e Sphinxit datojne ne dinastin e 18 -te kur nje prince me vone behet faraoni
Thutmose i IV; ai dha urdher qe te largohet rera per rreth monumentit (Sphinx). Kjo ka ndodhur pasi qe princi
ka pare enderr se nese ky e pastron Sphinxin do te behet Faraone cka nje gje e tille edhe eshte realizuar.
Emri i krijeses mitologjike me koke njeriu dhe me trup luani qe eshte e prezentuar ne Artin dhe legjenden
Egjptase dhe Greke eshte Sphinx. Fjala Sphinx rrjedhe nga folja gramatikore Greke Sphingein qe do te thote
te lidhesh ose te shtypesh (ndrydhje). Kjo fjale nuk eshte e mbeshtetur ne mitologji. Ne internet ka te dhanuna se fjala Greke Sphinx kur perkthehet ne gjuhen Amerikane do te thote Straggler ( shqipto shtragller) e cila e ka kuptimin kur dikush mbetet mbrapa. Me duket se me zyretar eshte versioni i pare sepse eshte i marrur nga
Britannica ( libri enciclopedike).
Sipas legjendes Sphinx nga Boeotian Thebes eshte i njohur per terrorizimin e njerzve. Sphinx i ka pyetur
njerzet, a dijne ta zgjidhin nje enigme. Nese njerzit nuk e kane ditur pergjigjejen, Sphinx i ka mbytur ata.
Enigma ka qene kesi soj ," Cka eshte dicka qe ka nje ze, ka kater kembe, dy kembe, dhe tri kembe ?" Pergjigjeja e pa sakte, njerzve ju ka kushtuar me koke. Oedipus ka dhene pergjigjejen e sakte. Ai thot njeriu e ka nje ze, kur eshte foshnje ece me kater kembe, kur rritet ece me dy kembe, dhe kur plaket ece me tri kembe.
Me qe njeriu e zgjidhi enigmen, Sphinx e mbyte veten. Pas ketij tregimi, legjenda rritet dhe krijohet bindja se Sphinx ka qene i gjithe dijshem.
Ne boten Greke monumenti i Sphinxit paraqitet ne vitin 1600 para Krishtit. Ne Krete te Greqise, Sphinx ka pasur disa ndryshime me Sphinxin e Egjiptit. Sphinxi Greke ka pasur krahe dhe disa ndryshime tjera, ndersa qellimi i ndertimit ka qene i ndryshem prej atij Egjiptas. Eshte me randesi te permendet se koka e Sphinxit Greke ka pasur koke femre, ndersa Sphinxi Egjiptas ka pasur koke mashkulli.
Te analizojme edhe njehere cka thote mitologjia per Sphinxin. Mitologjia thote, Sphinx ka qene i gjithedijshem. Kjo eshte me nje interese te vecant ta dijme sepse edhe Shkenca moderne mendon se Sphinxi i Gizes mbane ne vete nje dituri te qualitetit te lart. Dituria e Atlantisit ( qytet i lashte, mendohet qe ka pasur nje teknologji te qualitetit te larte) mund te existoj ne tempullin e Sphinxit. A nuk duket kjo si nje ide e filmave fantastiko-shkencor, apo prap tingellon si nje mitologji e kohes bashkekohore? Kjo eshte afer te verrtets sepse sipas Egjiptiologeve te Amerikes te cilet kane bere disa projekte te brendise se Sphinxit me kompjuter, mendohet se tempulli ne muret e veta ka pasur shkrime me ide te ndryshmen dhe te persosura, ndersa me ndihmen e teknolgjise moderne kane verrtetuar se ne brendi gjendet nje hapsire. Shkenctaret Amerikan besojn se tempulli brenda Sphinxit eshte i zhvendosur me poshte ne thellesi te tokes per shkak te aktiviteteve tektonike, ndersa autoritetet e Egjiptit nuk i besojne kesaj teorie.
Ne programin dokumentar " Gjurmimet e pasqaruara" ( Encounter with the Unexplained) Kjo ceshtje eshte elaburuar me hollesishte. Me qe Sphinx eshte monument nacional i Egjiptit, Shkenctaret Amerikane kane kerkuar lejen nga autoritet Egiptase per hulumtimin e ketij tempulli. Autoritetet Egjiptase jane kunder punimeve per hulumtimin e tempullit. Egjiptologu i famshem Egjptas Dr. Zahi Hawass ( pergjegjes i monumenteve historike te Egjiptit) arsytohet me faktin se ne brendi mund te kete ndonje carje e tokes apo hapsire e vogel natyrore, por eshte e pamundur te kete ndonje dhome cfare pohojne Egjiptologet Amerikane. Me tej Dr. Hawass shtone, ne i kemi mundesuar Ekipit Amerikan te beje gjurmime por ata nuk kan gjetur asgje. Amerikanet e pranojne se kjo eshte e verrtete por koha ka qene e shkurter dhe experteve ju nevojitet nje kohe me e gjate per te gjurmuar.
Dr. Zahi Hawass ne kete raste e margjinalizon mundesin se Sphinxi ne brendin e vete mbane sekrete. Ne nje interviste ne Nova Onlain Advenqer (NOVA Online Adventure) Dr. Hawass thote," Ne Egjpte ne njohim vetem 30% te asaj cka permbajn monumentet ; rera e Egjptit ka shume sekrete." Si duket Egjiptasit frigohen se sekretet e Sphinxit do ta ndryshojne historin e Egjiptit. Egjiptasit nuk kane nevoje te frigohen sepse Sphinxi i fuqishem me siguri se do ta ndryshoj historin e tere botes, deri atehere e verrteta do te qendroj nen reren e Egjiptit dhe nen mbrojtjen e Sphinxit te gjithedijshem, i cili kesaj radhe prete ta fitoj betejen kunder njeriut.
Dr Zahi Hawass
(Egjiptologe dhe pergjegjes per monumentet historike te Egjiptit)
libri me i ri i tij eshte " The Secrets of the Sphinx : Restoration Past and Present " (American University in Cairo Press 1998)
Ju faleminderit, Duli.
Arkiv për lexim. Datat janë datat e postimit në forumin origjinal. Titujt mund të jenë të shkurtuar nga sistemi i vjetër. Adresat elektronike dhe IP-të janë fshehur.