|
ALARMI I ZGJIMIT NË KOSOVË
Patrick MOORE, analist i radios "Evropa e lirë"
|
l |
|
Dhuna e fundit në Kosovë dëshmon se çfarë mund
të ndodhë në një rajon ku konservohet status-quoja
politike. Çelësi për prosperitet dhe paqe qëndron
në qartësimin e statusit përfundimtar politik të Kosovës.
Me zgjedhjet presidenciale në Serbi, që mbahen më vonë në pranverë dhe
me politikën serbe në gjendje fluksi, trazirat në Kosovë,
shumë politikanëve në Serbi u krijuan mundësi që të angazhohen
më shumë në retorikën nacionaliste, sesa të diskutojnë zgjidhjet
për problemet shpërthyese sociale dhe ekonomike në Serbi.
Në Kosovë, shqiptarët e hidhëruar, të rinj e të papunë,
luajtën një rol kyç për fillimin dhe përhapjen
e dhunës, por nuk duket të ketë pasur ndonjë orientim
ose organizim qendror. Fakti që trazirat u përhapën aq shpejt
dhe gjerësisht, më shumë mund të ketë të bëjë me
intensitetin e frustrimeve të rritura, veçanërisht në mesin
e shumicës shqiptare prej më shumë se 90 për qind,
sesa me ndonjë konspiracion të madh dhe të rrezikshëm.
Numër i madh teorish janë hedhur për të shpjeguar se çfarë ndodhi,
posaçërisht për të përcaktuar fajësinë.
Një pjesë e mendimeve thotë se dhuna ishte një aksident
që pritej të ndodhte, për shkak të gabimeve fundamentale
nga bashkësia ndërkombëtare pas mposhtjes së forcave
serbe në qershor të vitit 1999.
Sipas këtij argumenti, gabimi i parë ishte futja e Kosovës
nën një protektorat të pafund ndërkombëtar më 1999,
në vend se të shkohej paluhatshëm në drejtim të zgjidhjes
përfundimtare të statusit. Dështimi i zgjidhjes së statusit
ka stërzgjatur dhe intensifikuar pasigurinë dhe paqëndrueshmërinë që shpërtheu
më 17 dhe 18 mars – dhe kjo mund të ndodh sërish në çdo
kohë, përderisa çështja e statusit nuk do të jetë zgjidhur.
Ndodh kështu, për shkak se çështja e Kosovë shkon
përtej marrëdhënieve ndëretnike. Në të vërtetë kemi
të bëjmë me dy procese:
I pari është trendi mbarëbotëror pas vitit 1945 i dekolonizimit
të bazuar në parimet e vetvendosjes dhe pushtetit të shumicës.
I dyti është shpërbërja e ish-Jugosllavisë që fillojë në fund
të viteve '80, kur kryetari serb Slobodan Milosheviq i pari u përpoq
të marrë kontrollin mbi shtetin dhe më pas deshi ta shkatërrojë atë,
kur Sllovenia dhe Kroacia rrezikuan planet e tij filestare.
Kjo çon drejt shqyrtimit të gabimit të dytë, që daton
nga qershori i vitit 1999, që do të thotë, dështimi
për t'ia bërë krejt të qartë Beogradit se kishte
humbur luftën dhe kishte humbur Kosovën. Ish-sekretarja amerikane
e shtetit, Madeleine Albright ka shkruar në memoaret e saj se referenca
që Kosova të mbetet pjesë e Jugosllavisë është futur
në rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së për
t'i mundësuar Beogradit që të mos i shkojë fytyra dhe
për të kënaqur miqtë e tij në Moskë dhe në Paris.
Sidoqoftë, nuk ishte bërë me qëllim që të ishte
një përkushtim i obligueshëm ligjor, së paku jo nga
Uashingtoni.
|
|
Fatkeqësisht, siç mund të jetë parashikuar,
qeveritë e ndryshme serbe u kapën për këtë nen
për të kërkuar rol të vazhdueshëm në Kosovë.
Duke bërë kështu, ata i dhanë shpresa të rrejshme
pakicës serbe në Kosovë se e ardhmja e tyre do të përcaktohej
në Beograd, në vend të Prishtinës.
Për më tepër, ky nen u mundësoi shumë politikanëve
serbë të gati të gjitha ngjyrave të pëdorin retorikë agresive
rreth Kosovës, në kërkim të votave dhe njëkohësisht
ky nen u ka ofruar politikanëve serbë një rrugë të thjeshtë dhe
të mirëseardhur për t'iu shmangur përqendrimit në problemet
reale të Serbisë: krimi, korrupsioni, varfëria dhe kolapsi i institucioneve
themelore shoqërore dhe civile.
Përfundimisht, shumë nga bashkësia ndërkombëtare, përnjëherësh
u përpoqën të trimërojnë Beogradin që të luajë rol
në çështjet e Kosovës me qëllim të angazhimit
të Serbisë dhe për të garantuar pakicën serbe në Kosovë.
Kjo përfshirje e vazhdueshme e Beogradit, bashkë me praninë e
vazhdueshme të administratës së padëshirueshme
të UNMIK-ut, i bëri shumë shqiptarë të Kosovës
që të dyshojnë se bashkësia ndërkombëtare,
e posaçërisht Bashkimi Evropian, planifikon t'ua mohojë pavarësinë dhe
eventualisht t'i detyrojë të kthehen sërish në një shtet
të përbashkët me Serbinë, gjë të cilën
të gjitha partitë shqiptare e mohojnë kategorikisht.
Ky botëkuptim ishte pjesë e pështjellimit që shpërtheu
më 17 mars. Reagimi fillestar i shumicës së bashkësisë ndërkombëtare
potencialisht i keqësonte gjërat, duke sugjeruar që shqiptarët
duhet të dënohen me vonesë të mëtejshme të statusit,
madje edhe për kohë më të gjatë. Ata që mbrojtën
këtë pikëpamje thoshin se dhuna nuk duhet të shpërblehet
dhe se Kosova është larg nga "standardet" idealistike të bashkësisë ndërkombëtare,
të cilat e kanë vështirë t'i përmbushin edhe shumë vende
të Bashkimit Evropian.
Disa vëzhgues të tjerë, përkundrazi, thanë se trazirat
ishin një alarm për t'u përballur me çështjen e statusit,
përpara se Kosova të shpërthejë sërish.
Disa përkrahës të kësaj pikëpamjeje në shtetet
e Bashkuara tërhoqën vërejtjen se vetëm Uashingtoni mund
të tregojë muskujt politikë dhe të tjerë për të sjellë një zgjidhje
të nevojshme përfshirë pavarësinë e Kosovës me
njëfarë autonomie për pakicën serbe. Shqiptarët u besojnë amerikanëve,
po aq sa nuk i besojnë BE-së, ndaj disa në Uashington duhet të fillojnë të mendojnë se
përse evropianët janë kaq të padurueshëm për t'i
larguar amerikanët nga Ballkani. Për disa vëzhgues duket se mësimi
nga trazirat e 17 dhe 18 marsit është se problemi duhet të zgjidhet
përpara se të jetë vonë. Ata arsyetojnë se shtyrja e
mëtjeshme e bisedimeve me bisedime dhe kapja pas standardeve shkakton, jo
vetëm më shumë trazira në Kosovë, por edhe nxitje nacionaliste
në Serbi dhe një destabilizim të mundshëm, së paku të Bosnjës
dhe Maqedonisë. Në çdo zhvillim, deri sa çështja
e statusit të jetë zgjidhur, duket se nuk do të ketë investime
të rëndësishme në Kosovë, që do të thotë se
nuk do të ketë vende pune për të rinjtë dhe të papunët
e Kosovës.
|
Radio
Televizioni
Gezim
Mekuli-Demilitarizimi,
decentralizimi, dekombëtarizimi dhe "demokratizimi" i
popullit shqiptar!